بررسی جایگاه انقلاب در هنر نمایش در گفتوگو با هنرمندان انقلابی
تاریخ ارسال : 1396/01/23
هنر نمایش به واسطه ارتباط و تعامل دوسویه با مخاطبان و امكان دریافت واكنشهای مستقیم آنها میتواند بستر مناسبی برای خلق و پردازش موضوعات انقلابی روی صحنه باشد. اگرچه بخشی از اجراهای روی صحنه در طول سال یا در قالب جشنواره بینالمللی تئاتر فجر به مفاهیم جنگ و دفاع مقدس اشاره میكنند، اما تجمیع و گردهمایی آثار مرتبط با مضمون انقلاب در فضایی مستقل گذشته از آنكه امكان تمركز بر این ژانر را در بازه زمانی مشخصی فراهم میكند، میتواند به معرفی سوژههای بكر و تجربه نشده پرداخته و برای پرداخت بسط یافتهتر آن ها در مدیوم سینما و تلویزیون موقعیتسازی كند.
به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، در هفته هنر انقلاب اسلامی كه هر ساله همزمان با سالروز شهادت سیدمرتضی آوینی از۲۰ فروردین ماه یا چند روز قبل و بعد از آن آغاز به كار میكند، هنرهای هفتگانه در پیوند با مفهوم انقلاب نمود مییابند. در این هفته نمایش «نوك مگسك زیر دشمن» به كارگردانی مهدی رحیمی سده، نمایش خیابانی «فیش» به نویسندگی كاوه مهدوی و كارگردانی رستا رضوی و نمایش «در مسیر دستها» به نویسندگی و كارگردانی علی محمد رادمنش روی صحنه رفتهاند.
رحیمی سده: اندیشه شهید آوینی بهترین مسیر برای تبیین جریانات انقلاب است
قصه نمایش «نوك مگسك زیر دشمن» كه به عنوان اولین نمایش تماشاخانه ماه در سال ۹۶ از ۲۰ فروردین ماه، ساعت ۱۸:۳۰ روی صحنه رفته است، درباره دو سرباز از دو كشور در ناكجاآباد است كه با هم مشغول جنگ هستند. تا اینكه با ورود خانم پستچی و دلدادگی یكی از سربازها، شكل و شمایل جنگ تغییر میكند. این نمایش با رویكردی انتقادی به جنگ بر صلح در جامعه تاكید میكند. مهدی رحیمی سده كارگردان این اثر نمایشی درباره ربط معنایی اثر خود با موضوع انقلاب میگوید: این نمایش به نوعی نقد جنگ است. اما الزاما یك نمایش نباید درباره انقلاب باشد تا به هنر انقلاب ربط پیدا كند.
وی درباره محوریت و شكلگیری هنر انقلاب با آثار و نظرات شهید آوینی توضیح میدهد: شهید آوینی گونهای از فیلمسازی را در ایران بدعت گذاشته كه مستند بازسازی نام دارد. او سعی میكرده وقایع و ماجراهای انقلاب و جنگ را با عكس و آرشیو جمعآوری كند. برخی از هنرمندان نظیر محمدحسین مهدویان راه او را با فیلمهایی مثل «ماجرای نیمروز» ادامه میدهند.
این كارگردان تئاتر همچنین ادامه داد: اساسا نمایش و سینما مدیومهای قابل پذیرش و تاثیرگذارتری برای مردم است. برای تبیین جریانات انقلاب شاید مسیری كه شهید آوینی انتخاب كرده است، بهترین راه باشد. به ویژه برای نسلی كه در آن دوران حضور نداشته و جنگ را از نزدیك تجربه نكرده است. این تاثیر را شاید دهها مقاله و صدها همایش و سخنرانی هم نتوانند داشته باشند.
وی در پاسخ به اینكه هنر انقلاب در حوزه تئاتر چه جایگاهی دارد، نیز عنوان میكند: در هنر نمایش سلیقه بسیار حاكم است و هنر انقلاب در عرصه نمایش رویكرد مشخصی نداشته است. از این رو باید زاویه دید افراد را نسبت به انقلاب بررسی كرد. به طور كلی انقلاب سوژههای بسیار زیادی برای تبدیل شدن به نمایشنامه دارد. برای مثال خوب است كه به تاریخ وقایع و جزئیات كوچه و پسكوچههای تهران و سایر شهرها در دوران جنگ كه میتواند به خوبی تاریخ تحول اجتماعی در ایران را بازگو كند، بپردازیم. آدمهای بزرگی كه باید شناخته شوند، معرفی كنیم. چه بسا شهدای ناشناختهای كه روایت زندگیشان میتواند دریای بزرگی از اتفاقات را به رویمان بگشاید و محملی برای قصهیابی در حوزه نمایش و سینما باشد.
رادمنش: هنر انقلاب به ارزشها صورت كاربردی میبخشد
علیمحمد رادمنش، نویسنده و كارگردان نمایش «در مسیر دستها» كه به بهانه هفته هنر انقلاب اجرای خود را از ۱۹ فروردین ماه در محوطه حوزه هنری آغاز كرده، نیز درباره تعریف هنر انقلاب اسلامی میگوید: هنر انقلاب، ارزشهای ایرانی-اسلامی را مدنظر دارد و باید بازآفرینی شود تا صورت كاربردی به خود بگیرد. هنر میتواند دو بخش ارزش و عمل را به هم نزدیك و ارزشها را در جامعه ساری و جاری كند.
وی معتقد است: تئاتر خیابانی به دلیل ارتباط مستقیم با تماشاگران، بازخوردهای مردم را بهتر از سایر بخشها به مضامین انقلابی نشان میدهد.
او میگوید: به نظر من هنر تئاتر این روزها كمی بیشتر به مضامین انقلابی نزدیك شده و تكنیكهای جدیدتری را برای ارتباط با مخاطب ایجاد كرده است. اگر تئاتر خیابانی شعارزده نباشد، مردم از تماشای موقعیتهای جنگی و انقلابی در نمایش خیابانی استقبال میكنند.
نمایش «در مسیر دستها» با محوریت موضوع اقتصاد مقاومتی داستان سه دوره از زندگی رزمندهای به نام عباس است كه درنهایت به شهادت میرسد. وی در دوران جنگ تحمیلی در جبهههای جنگ حضور داشته، در دوران پس از جنگ تحمیلی در حوزه اقتصاد اشتغال داشته و با بروز جریانهای مقاومت در منطقه، به مدافعان حرم پیوسته است.
علیمحمد رادمنش نویسنده و كارگردان، فاطمه رادمنش، علیمحمد رادمنش و جانا رادمنش بازیگران این اثر نمایشی هستند كه از ساعت ۱۹.۳۰ در محوطه حوزه هنری اجرا میشود.
زارعی: فرهنگ و هنر از ابزار مهم صدور انقلاب هستند
كوروش زارعی، مدیر مركز هنرهای نمایشی حوزه هنری، به مناسبت هفته هنر انقلاب اسلامی ایران نیز با اشاره به مهجوریت این هنر در سالهای اخیر میگوید: متاسفانه چند سالی است هنر انقلاب اسلامی مهجور واقع شده و هنرمندان و انقلابیون شاید آن طور كه باید بدان توجه نكردند.
وی با اشاره به ضرورت اقدام كلان و گسترده در حوزه انقلاب اسلامی ادامه میدهد: هر چند در عرصه ادبیات عملكرد نسبتا خوبی داشتهایم، اما باید در سینما، تئاتر و تجسمی بیشتر فعالیت كنیم.
زارعی با اشاره به اینكه ارگانها، نهادها و دستگاههای فرهنگی و غربی فرهنگی میتوانند بخشی از بودجههای كلان خود را صرف پرداختن به هنر انقلاب كنند، توضیح میدهد: باید شرایطی فراهم كنیم كه قابلیت صدور هنر انقلابی را داشته باشیم، ما میتوانیم این هنر را به كشورهای اسلامی و منطقه صادر كنیم.
وی میافزاید: فرهنگ و هنر جزو ابزارهای مهمی هستند كه میتوانند انقلاب ما را صادر كنند و شاهد هستیم كه در طول سالهای بعد از انقلاب اتفاقهای مهمی در هنر این مرز و بوم رقم خورد كه سرمنشأ آن انقلاب و همت انقلابی است كه پشت آثار هنری انقلاب بعد از پیروزی بهمن سال 57 شد. به همین دلیل سینمای شریف ما در دنیا معرفی شد. مدتی بعد از آن تئاتر و ادبیات ما به دنیا معرفی شد. ما توانستیم بگوییم كه تئاتر، ادبیات، شعر و هنرهای تجسمی قوی و غنیای داریم. نگاهی جدید و متفاوتی بعد از انقلاب در شعر و رمان و ادبیات ما شكل گرفت. لذا هنر انقلاب هنری است كه باید قابلیت صدور داشته باشد. هنر انقلاب باید به گونهای باشد كه قابلیت صدور و توان تأثیرگذاری در دنیا را داشته باشد و ریشه فرهنگی اسلامی ایرانی خودش را به نمایش بگذارد. آن موقع هست كه میتوانیم بگوییم هنر انقلاب توانسته نقش خودش را ایفا كند.
مدیر مركز هنرهای نمایش حوزه هنری همچنین خاطرنشان میكند: در سالهای اخیر هم تمام تلاش كسانی كه در عرصه هنر انقلاب كار میكنند همین بوده است. تا حدودی هم توانستیم تلاشمان را به ثمر برسانیم اما كافی نیست و باید بیشتر كار كنیم. چشم اندازی كه حضرت آقا برای اداره جهان اسلام و كشورهای اسلامی در مدیریت جهان اسلام ترسیم كردند، مسیری است كه با فعالیت هنر انقلاب میتواند هموار شود و به پیشروی آن كمك كند.
هفته هنر انقلاب اسلامی تا ۲۵ فروردین ماه در حوزه هنری ادامه دارد.