روحانی و سینما، جشنواره ای برای نزدیکی هنر و دین
تاریخ ارسال : 1394/03/04
افشین حیدری*
ارتباط هنر با روحانیت بعد از انقلاب اسلامی توجه ویژه ای یافت. در این میان سینما نیز از این قاعده مستثنی نماند و به ساخت فیلم های فاخری پرداخت که جزو پرفروشان و ماندگاران صنعت فیلمسازی در آمد.
در این سی و هفت سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره روحانیت مورد توجه محافل ادبی، علمی، هنری و.. بوده است. شاید پتانسیلی که این لباس و این افراد دارند، هنرمندان ما را به تولید اثر پیرامون آنها تشویق کرده است. در این میان سخنان رهبر معظم انقلاب در دیداری که 21 بهمن 92 با اعضای شورای سیاست گذاری جشنواره" روحانی در قاب سینما" داشتند، نیز راهنما و مسیری است تا هنرمندان و روحانیت با همکاری در کنار هم، گام های بیشتری را در این مسیر بردارند.
نقش بسیار مؤثری که روحانیت در عرصه های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری پس از انقلاب اسلامی ایفا کرده اند بر کسی پوشیده نیست و حضور پررنگ و پر ثمرآنها در این مباحث کارگردانان را به ساخت آثاری پیرامون آنها مجاب کرده است. البته کار کردن در این زمینه نیازمند حساسیت هایی است که باید رعایت شود تا ذره ای خدشه بر این لباس وارد نشود. البته در این میان کارگردانانی هم بودند که با دست باز و به دور از هر گونه محدودیت توانستند دست به خلق اثری بزنند که در زمان خود جزو پر سر و صدا ترین فیلم ها به شمار می آمد.
*لباس روحانیت ابزاری برای گریز از قانون
بدون شک پر حاشیه ترین فیلمی که به روحانیت پرداخت، فیلم مارمولک است! فیلمی که با بازی بی نظیر پرویز پرستویی در نقش خلافکاری فراری که با استفاده از لباس روحانیت آن را به سان ابزاری برای گریز از قانون به کار می گیرد. «مارمولک» در زمان خود اثری بسیار جنجالی و پرسروصدا شد که اکرانش نیمه کاره ماند و ...
*سوپر استارها در نقش روحانی
االبته در این زمینه کسانی ایفاگر نقش روحانیت بوده اند که شاید از آن ها انتظار بازی کردن این نقش نمی رفت ولی چنان از پس ایفای این نقش بر آمدند که نه تنها مردم بلکه منتقدان را نیز متعجب کرد.
محمدرضا گلزار در جمع سوپراستارها شاید اولین نفری بود که بازی در نقش روحانی را تجربه کرد . البته او فقط در یک سکانس و در ابتدای فیلم «توفیق اجباری» ( محمدحسین لطیفی ) این نقش را تجربه کرد که بسیار هم جنجالی و پرسروصدا شد و سبب شد عکسهای گلزار در قامت یک روحانی رکورد دانلود عکس را بشکند!
از دیگر بازیگران نامدار سینمای ایران ، می توان به حامد بهداد اشاره کرد که در فیلم «کیمیا و خاک» (عباس رافعی) ایفای نقش یک روحانی را عهده دار شد . بازی بسیار خوب او در این فیلم را شاید بتوان مهمترین حضور بازیگری در قامت یک ستاره در نقش یک روحانی دانست . بهداد با درکی عمیق از نقش و افزودن مؤلفه های همیشگی بازی خود به شخصیتی پرتحرک و اکتیو ، تصویری ماندگار از یک روحانی در آخرین روهای پیش از انقلاب را ثبت کرد .
.
* زندگی امام راحل در قاب سینما
تولید فیلم هایی در رابطه با زندگی روحانیونی که از شخصیت های مؤثرو بر جسته زمان خود بودند نیز بعدی دیگر از توجه فیلسازان کشورمان به این قشر از زحمتکشان عرصه دین است
در این میان فیلم "فرزند صبح" که در رابطه با حضرت امام خمینی(ره) ساخته شد با بازی خوب عبدالرضا اکبری در نقش امام راحل و محمدرضا شریفینیا نیز در دو نقش سیداحمد خمینی فرزند امام راحل و همچنین پدر امام (ره) به خوبی توانست به شخصیت های مغفول مانده این روحانی بزرگ توجه کند.
*تصویری دوست داشتنی از روحانی در «طلا و مس»
«طلا و مس» هم با بازی بهروز شعیبی تازگی و طراوتی خاص به تصویر روحانی در سینما بخشید . بازی گرم و ساده و به شدت بی اغراق شعیبی در فیلم دلنشین و ساده همایون اسعدیان نظر بسیاری از کارشناسان مذهبی و منتقدان سینما را به خود جلب کرد.
* روحانی ساده دل در «رسوایی»
آخرین نمونه از تصویر روحانی در قاب سینما را هم اکبر عبدی در فیلم «رسوایی» خلق کرده است . بازی خوب عبدی در این فیلم ، بدون هیچ تردیدی برترین نمونه از نقش آفرینی بازیگران سینما و تلویزیون در نقش روحانی است . عبدی چنان در نقش روحانی میانسال ساده دل غرق شده که مخاطب را با لذتی بی حد همراه فیلم میکند و بر ضعفهای فیلم سرپوش میگذارد .
البته در سالیان گذشته بازیگران زیادی نظیر مرحوم خسرو شکیبایی در مدرس، حسام نواب صفوی،قاسم زارع و رضا رویگری در سال های مشروطه، پژمان بازغی در روز ملاقات، رضا کیانیان در کیف انگلیسی، حسین مجبوب در سریال عمارت فرنگی، سید جواد هاشمی در دارا و ندار،دانیال حکیمی در سریال روز رفتن، حضور در نقش روحانیون در قاب تلویزیون را تجربه کردهاند.
به نظر می رسد سینمای ایران می تواند قابلیتها و جذابیتهای بسیار بیشتری را در شخصیت روحانی پیدا کند و به تصویر بکشد. سینمایی که مدتهاست دچار تکرار شده ، باید از این ظرفیتهای جدید و جذاب استقبال کند و توانایی استفاده از آن را پیدا کند .
جشنواره روحانی و سینما نیز که با درک کمبود هایی در این فضا و جمع آوری آثاری که در این زمینه تولید شده اند پا به عرصه گذاشت و اکنون در آستانه دومین دوره برگزار آن هستیم، با اهداف : ایجاد الگویی در شأن نظام جمهوری اسلامی نسبت به حضور روحانیت در سینمای ایران، آسیب شناسی و بازسازی حضور روحانیت و واکاوی دیدگاه اهالی سینما به شخصیت روحانی در فیلم و ایجاد ارتباط میان مجموعههاي سینمایی و نهاد روحانیت، برای شناخت کامل هر دو نهاد از یکدیگر در جهت ترمیم فاصلهی موجود، فراخوان خود را منتشر کرده است. این جشنواره در دو بخش اصلی فیلم بلند داستانی و فیلم مستند و بخش جنبی برنامه های تلویزیونی برگزار می شود و آخرین مهلت ارسال آثار به آن تا 21 تیرماه و زمان برگزار آن در شهریور 94 است.