آرام علایی اردبیلی ـ راه یافته به جشنواره ششم ؛ ارزش های اخلاقی در عکس رعایت شود
تاریخ ارسال : 1391/11/02
آرام علایی اردبیلی در سال 1364 در استان اردبیل متولد شد. وی که 
دارای مدرک تحصیلی کارشناسی گرافیک است معتقد است:« جشنواره عکس «ما می توانیم» یکی از بزرگ ترین رویدادهای عکاسی کشورمان است که هر ساله پرشورتر از سال قبل برگزار میشود، به همین دلیل هنرمندان عکاس از این اتفاق استقبال میکنند.» علایی اردبیلی در حال حاضر در ششمین جشنواره عکس «ما می توانیم» شرکت کرده است. به همین بهانه با وی به گفتگو نشستیم.
انگیزه شما برای حضور و شرکت در جشنواره عکس ما می توانیم چیست؟
همه میدانند که برای انجام هر کاری به انگیزه نیاز است. هر چه انگیزه فرد قوی تر باشد آن کار را بهتر و با اشتیاق بیشتر انجام میدهد. خیلیها در آغاز انجام یک کار، دچار ترس و دلهره میشوند و انگیزه های خود را از بین می برند که امری عادی است؛ اما میتوان آموخت که چگونه این عادت ناپسند را از خود دور کرد. هر شخص، نهتنها در جایگاه یک عکاس، بلکه به عنوان یک فرد باید همواره بکوشد تا نیازهای انگیزشی خود را تشخیص داده و با برآورده کردن آنها انگیزه لازم را برای هر کاری در خود ایجاد کند. در این میان، قدردانی، جایزه و تشویق کردن خود میتواند بسیار موثر باشد. و این پاداش لزوما نمی تواند جایزه نقدی باشد؛ بلکه علاقه به موفقیت، اینکه از میان تعداد زیادی عکاس، اثری از من هم در جشنواره حضور داشته باشد، این یک نوع ارزیابی کیفی عکس هایم است و حال اگر موفق به کسب مقام در این جشنواره شوم مطمئنا اعتماد به نفس خاصی در وجود من ایجاد خواهد شد.
یک عکس خوب چه مشخصاتی باید داشته باشد؟
عکاسی در دنیای امروز که نقش بازآفرینی و ثبت لحظات وموقعیت ها را بازی می کند؛ آن قدر بر دیگر هنرها پیشی گرفته است که پس از«حرکات اشاره» جای کلام را گرفته و به عنوان مهمترین رسانة ارتباطی که نیاز به ترجمه ندارد، باثبت بسیاری از رخدادهای حماسی، اکتشافات، افتخارات، امیدها، لحظه های شادی وغم و همچنین دستاوردهای علمی توانسته به عنوان برگ های زرین تلاش انسان امروزی در جهت بهبود وضعیت معیشتی، رفاهی و علمی، تصاویری شگرف وتأثیرگذار از خود به جای بگذارد. در واقع دیدن عکسها به عنوان یک رسانة قوی ارتباطی، روزنه ای را می گشاید که دنیای درونی و روانی مردم در اقصی نقاط جهان به یکدیگر نشان داده شوند.
به نظر من عکس خوب،یک المان نسبی است.ممكن است عکسی که از نظر من خوب خوانده شود؛ از نظر مخاطبم اصلا هم خوب یا زیبا نباشد. درحال حاضر من، بیشتر روی ساده بودن عکسهایم تاکید دارم، در ضمن سعی می کنم قاب عکسم از نظر کمپوزیسیون، خلوت، ساده و بیشتر به سمت انتزاع گرایش داشته باشد. من در عکس هایم، بیشتر بدنبال فرم هستم. و معتقدم که كشف فرم، معلول محتواست. زيرا فرم در خدمت محتواست؛ آن را وضع مي كند و به وسيله ي آن محقق مي شود. پس كشف فرم، كشف محتوا را دچار پيش فرض مي كند، بدين صورت می توان عکسی خوب و زیبا را پدید آورد.
داوری عکس باید چگونه باشد و به نظر شما داوران باید به چه نکاتی توجه کنند؟
جشنواره عکس «ما می توانیم» یکی از بزرگ ترین رویدادهای عکاسی کشورمان است که هر ساله پرشورتر از سال قبل برگزار میشود، به همین دلیل هنرمندان عکاس از این اتفاق استقبال میکنند. دلیل دیگر استقبال از این جشنواره؛ مبلغ جایزه و اعضای هیئت داوران آن که از اساتید بنام و خوب کشورمان در زمینه هنر عکاسی هستند. به نظر من؛ ملاک داوری جشنوراه های عکاسی، رعایت و وفاداری به آیین نامه و مقررات جشنواره، زیبایی شناسی،چینش مناسب عناصربصری، رعایت اصول و مسایل فنی عکاسی، خلاقیت ونگاه نو در بیان محتوا و... است.
هر جشنواره اهدافی دارد. بنابراین عکس هر چقدر هم با کیفیت باشد باید در راستای موضوع باشد. از طرفی عکس باید از نظر تکنیک و ملاکهای فنی هم موارد لازم را رعایت کرده باشد. نوآوری موردی است که می بایست از نظر داوران، بسیار حائز اهمیت قرار گیرد. بارها دیده شده که برخی هنرمندان از عکسهای آرشیوی که در جشنواره های مختلف بارها به نمایش گذاشته اند را باز به این جشنواره هم میفرستند. طبیعی است که در چنین حالتی، داوران می بایست عکس را از گردونه رقابت خارج کنند.
با توجه به موضوع جشنواره به نظر شما بیان این موضوعات در قالب عکس آیا در روند پیشرفت و توسعه جامعه تأثیرگذار است؟
همة عکاسان افکار زیادی در مورد موضوع عکس هایشان دارند، برخی از این افکار خیلی سریع نتیجه می دهد و برخی دیگر مرتباً ذهن او را به خود مشغول می کند.یک عکاس باید قوة درک بالایی داشته باشد تا بتواند در کوتاهترین زمان ممکن که کسری از ثانیه است، لحظات مناسبی از زمان را منجمد سازد.در هرحال یک هنرمند در ارایه موضوعات بایستی دامنه ذهن خود را گسترش دهد تا دید بازتری در بیان آنها بیابد. برداشت ها، کشمکشها و فعالیت های ذهنی ما در رسیدن به تصویری واحد مرتباً در تغییر است و آنچه در هنر عکاسی ذهنیت هنرمند را به عینیت متجلی می سازد حاصل تفکر و اندیشة اوست. به نظر من؛ جامعه ما با تکیه بر پشتوانه محکم فرهنگی خود، می تواند عکاسی را به خدمت بگیرد و در جهت گسترش و تثبیت ریشه ها و ارزشهای فرهنگی خود در سطح کشور و معرفی آن در سراسر جهان قدم های بزرگی بردارد.
در عکس خود به دنبال اغنای چه حسی در مخاطبتان هستید؟ انتظار شما از مخاطب پس از مواجهه با عکستان چیست؟
اجازه بدهید من این مسئله را به صورت دیگر بیان کنم؛ عکاسی به دلیل ویژگیهای ذاتی خود، در خیلی از سبکها و ژانرهایش با انسانها به طور مستقیم در ارتباط است. یک نقاش، گرافیست، خوشنویس یا موسیقیدان در فرایند آفرینش یک اثر هنری شاید نیازی به برقراری ارتباط رودررو با مردم نداشته باشد؛ ولی در خیلی از ژانرهای عکاسی چون مستند اجتماعی و فتوژورنالیسم، عکاس اغلب از انسانها عکاسی می کند؛ بنابراین نیاز دارد که با آنها ارتباط برقرار كرده و اعتمادشان را جلب نماید، پس نیاز به مباحث روانشناسی احساس مي شود. من براين باورم كه عکاسی فقط فرآیند تولید تصویر زیبا یا پرمحتوا نیست، بلکه ظرایف و نکات و دقیقی چون دانستن مسائل حساس و ریز روانشناسی هم جزو مهارتهای یک عکاس خوب است و به او در برقراری رابطه با اجتماع کمک میکند.
از سوي ديگر نبايد ازاين نكته غافل بود كه کار هنری نوعی برقراری ارتباط با انسانهاست. یعنی یک اثر هنری باید همواره بتواند با مخاطبینش ارتباط برقرار کند تا مورد توجه قرار گیرد و موفق باشد، این مخاطبین هم قطعاً داراي طیف گستردهای بوده و عقاید و نظرات و ارزشها و باورهای متفاوتی دارند.
چه شد که حرفه عکاسی را دنبال کردید؟ چه چیزی شما را جذب هنر عکاسی کرد؟
عکاسی به واسطه راحت ترین، سریع ترین و صادق ترین رسانه، انتخابی مفید و اثرگذار را در من ایجاد کرد. و این به واسطه ی توان، نگاه کاربردی و مفهومی این هنر است. تصویر می تواند همزمان با رشد اجتماعی افراد هر جامعه، موجب رشد سواد و شعور بصری شود، در طول تاریخ، تصویر زبان مشترک همه انسان ها بوده است. آنچه که در عکاسی، همیشه برای من جذابیت داشته این است که عکس می تواند رنگ خاطره ها را برای همیشه ثابت نگه دارد. در واقع عکاسی با مرگ لحظهها مقابله می کند.
عکاس خوب از نظر شما باید چه مشخصاتی داشته باشد؟ و باید چه نکاتی را رعایت کند؟
از آنجا که تاثیر بصری آثار هنری بیش از هر کلامی، ذهن جستجوگر مخاطب را به چالش می کشاند، هنرمندان عکاس نیز باید با ساماندهی، وحدت و استفاده آگاهانه از عناصر ساختاری آثار خود و ایجاد ارتباطی معنایی و درونی تلاش کنند تا شرایط درک بالاتری را برای مخاطبین فراهم آورند. من یک مسلمان هستم و با ارزشهای اخلاقی بزرگ شدم و پایبند آنها هستم. والدینم همیشه به من یاد دادند که به آزادی و حریم خصوصی دیگران احترام بگذارم و... . احساسم درباره عکاس خوب این است که می بایست ارزش های اخلاقی را در موقع عکاسی رعایت کرد.
ضرورت برگزاری جشنواره عکس ما می توانیم را در چه می بینید؟
غالب جشنواره های عکاسی به منظور فرهنگ سازی و یا بازتابی از یک جریان در جامعه برگزار می شوند و این امر باعث به وجودآمدن رقابت می شود. جشنواره عکس «ما می توانیم» دارای عنوانهای بسیارگسترده، دم دستی و سرشار از توان بصری برای عکاسی است؛ نشانه هایی از زندگی، امید، تلاش فردی و جمعی، همکاری و تعاون در پیشرفتهای تکنولوژی، صنعتی، معنوی، اخلاقی، مادی و تولید و کار ایرانی. عکاس در هر زمان ودر هرمکانی می تواند با عنوانهای پیشنهادی این جشنواره، عکس تولید کند. و به واسطه زبان عکس، قدرت و عظمت ایران و ایرانی بودن را بر همگان آشکار کند.
گفتنی است، نفر دوم چهارمین جشنواره سراسری جوانان ایران (ارومیه-1387)، دیپلم افتخار و برگزیده اول مسابقه عکس تربت (اردبیل-1388)، برگزیده نخستین جشنواره سراسری عکس آسمان (کاشان-1388)،برگزیده سومین سوگواره عکس عاشورایی (کرج-1389)، برگزیده جشنواره عکس عشق و حماسه (تهران-1391) و حضور در بیش از 20 نمایشگاه گروهی در اردبیل و سایر استان ها از جمله فعالیت های هنری وی به شمار می رود.
یادآور می شود، ششمین جشنواره عکس «ما می توانیم» دوشنبه 2 بهمن ماه در گالری شماره دو خانه عکاسان برگزار می شود.