در مكتب خانه طنز بررسی شد/ جایگاه كمدی در هنگام بروز فاجعه كجاست؟
تاریخ ارسال : 1393/05/26
سلسله نشستهای مكتب خانه طنز همزمان با افتتاحیه هشتمین جشنواره طنز سوره به بررسی جایگاه كمدی در هنگام بروز فاجعه و همچنین جایگاه كمدی و تراژدی در جامعه اختصاص داشت.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، عصر شنبه 25 مرداد در ابتدای این نشست بخشهایی از سریال تلویزیونی طنز «بله، آقای وزیر» كه پیش از این از شبكه دو سیما پخش شده بود به نمایش درآمد و درباره بازتاب مسائل اجتماعی در طنز تلویزیونی صحبت شد.
بعد از نمایش فیلم، چند نفر از طنزپردازان جوان آثارشان را خوانده و افراد حاضر در این نشست به نقد و بررسی آنها پرداختند.
در این نشست كه رضا ساكی، طنزپرداز، مدیریت آن را به عهده داشت، چهرههای سرشناسی حضور داشتند از جمله اسماعیل امینی، جلال سمیعی، حامد اسحاقی، نیما پاشاك و... را می توان برشمرد.
در بخشی از این نشست، رضا ساكی و نیما پاشاك مناظرهای درباره كمدی و فاجعه انجام دادند. در این گفت و گو كه با توجه به سانحه سقوط هواپیما و فوت چندین نفر از هموطنان مان در فرودگاه مهرآباد انجام شد، به این موضوع پرداخته شد كه اساسا جایگاه فاجعه در طنز كجاست و چه مضامینی را میتوان وارد كمدی كرد.
رضا ساكی با اشاره به این كه دو روز پس از سانحه سقوط هواپیمای خبرنگاران، به این موضوع به طنز اشاره كرده و این واكنش مورد استقبال واقع شده است، گفت: طنزپرداز میتواند بسته به شرایط، موضوعات تلخ را هم سوژه طنز قرار دهد و به آنها اشاره كند.
نیما پاشاك در این زمینه گفت: باید ببینیم پس از فاجعه، برای چه چیزی طنز را در تقابل با فاجعه قرار میدهیم.
وی با اشاره به تفاوت كمدی و طنز در این زمینه گفت: اگر هر كدام از این كلمات را استفاده كنیم، شكل و شمایل بحث عوض میشود و شاید بهتر بود اسم این گفت و گو را طنزنویسی در شرایط بحرانی میگذاشتیم چرا كه وقتی صحبت از كمدی میشود بحث تغییر جهت میدهد.
این طنزپرداز با بیان این كه كمدی و تراژدی در تقابل با یكدیگر قرار میگیرند، گفت: برای بررسی تفاوت كمدی و تراژدی شاید بهتر باشد ببینیم یونانیها چطور به این دو موضوع نگاه میكردند. شاید اولین بحث، از نگاه ارسطو مطرح شده كه معتقد بود كمدی در جایگاه دوم قرار دارد و تراژدی در مرتبه اول است كه فرهنگ یك ملت را میسازد. ضمن این كه تراژدی را مخصوص اشراف میدانستند و شاهان و شاهزادهها قهرمانان تراژدیها بودند. در مقابل، كمدی زبان مردم عادی بود و قهرمانها مردم عادی بودند.
پاشاك در ادامه اشاره كرد: در شرایط جدید این تفكیك از بین میرود و یك وقفه كمیك ایجاد میشود بنابراین باید دید چطور میتوان این مرز تراژدی و كمدی را جا به جا كرد. باید ببینیم در شرایطی كه فاجعهای ایجاد میشود كه مسببینی دارد و شرایطی است كه عزای عمومی وجود دارد، وقفه كمدی در كجا قرار میگیرد؟
در پاسخ به این گفتههای پاشاك، رضا ساكی با تایید این كه گفته میشود تراژدی، جهان مردمان برتر و كمدی جهان مردمان عادی است، گفت: اما این مسائل در جهان مدرن در هم تنیدهاند؛ به طوری كه گفته میشود هنگامی كه كمدی به اوج خودش برسد، دیگر كمدی نیست و تراژدی هم وقتی به نهایت تراژدی برسد، خنده دار میشود.
این طنزپرداز تاكید كرد: شاید در این میان باید حساب طنزپرداز با كسی كه صرفا میخواهد به موضوع به چشم یك موضوع طنز نگاه كند را جدا كرد، ضمن این كه با در نظر گرفتن مرور زمانی و این كه اجازه دهیم مدتی از این موضوع بگذرد، شاید بتوان به آن قضیه نگاه طنزآمیز داشت. هنگامی كه در حادثهای مانند سقوط هواپیما، مسئولین صرفا همه چیز را توجیه میكنند، به نظر میرسد میشود از طنز كمك گرفت.
اما نیما پاشاك در ادامه گفت: به گفته فروید، خنده نوعی مكانیزم گریز است و این بحث درباره طنز و كمدی متفاوت است و چون درباره كمدی بحث شد، ناچاریم به كمدی برگردیم و از آن زاویه به این موضوع نگاه كنیم.
وی همچنین گفت: باید دقت كرد كه چه سوژههایی را میتوان كمدی كرد؛ چرا كه گاهی با كمیك كردن یك شرایط حاد اخلاقی، از ارزش آن موضوع كاسته میشود. به عنوان مثال هنگامی كه در اثر سقوط هواپیما، یك شوك خبری ایجاد میشود، اگر بلافاصله آن را وارد فضای كمدی كنیم، از ارزش تراژدی آن كاسته و آن را به سمت كمدی سوق دادهایم. این كار میتواند واقعیت امر را تحریف كند و تمركز را از ماجرای اصلی كنار بزند. بنابراین به عقیده من بلافاصله واكنش طنز نشان دادن نسبت به این موارد اتفاق خوبی نیست و یك بازه زمانی لازم دارد.
رضا ساكی هم در پاسخ با بیان این كه افكار عمومی منتظر نمیماند، گفت: در عین حال باید به این توجه داشته باشیم كه تعریف ما از كمدی در حال حاضر با آنچه در قرون گذشته از كمدی و تراژدی تعریف میشده تفاوت دارد.
نیما پاشاك هم در ادامه این گفت و گو تاكید كرد: باید به این دقت كنیم كه قالب نمیتواند موافقت یا مخالفت صددرصدی را ایجاد كند بلكه باید با حساسیت زیادی به این موضوعات پرداخت؛ چرا كه پرده درانی است كه در چنین شرایطی آزارهنده میشود.
وی با اشاره به این كه شكسپیر، هم قبل و هم بعد از فاجعه، از وجه كمیك استفاده میكند، گفت: شكسپیر با این روش كاری میكند كه مخاطب، تحمل اتفاق تلخ را داشته باشد اما نحوه پرداختن به این مسئله است كه مهم است. درست است كه با استفاده از طنز قرار است اعتراضی به آن فاجعه داشته ب