اسماعیلی اراضی: جای کاربردهای گفتاری و نوشتاری زبان را در شعر نباید تغییر داد/ شکارسری: زبان شاعر زبان استعاره است
تاریخ ارسال : 1395/04/21
ابراهیم اسماعیلی اراضی از آنچه که ورود کاربردهای گفتاری زبان به امر نوشتاری آن در شعر جوانان می نامند، انتقاد کرد.
به گزارش روابط عمومی مرکز محافل و جشنواره های حوزه هنری، ، ابراهیم اسماعیلی اراضی در کارگاه شعر چهاردهمین مهرواره شعر و داستان سوره در سخنانی عنوان کرد: در هنگامه آفرینش اثر ادبی باید با مخاطب در اندازهای که بتواند با ما هم داستان شود، مشارکت داشت. گاهی برخی تصاویر و ایده هایی که از سوی آنها وارد متن میشوند، میتوانند بدون اینکه کنشی ایجاد کنند، به متن ما شکل تازهای بدهند. البته این مسئله در آثار رسیده به جشنواره کمتر بود.
وی همچنین ادامه داد: وقتی با عنصری مانند عاطفه در شعر مواجه میشویم، باید دقت کرد که این همان احساسات نیست. در واقع شاعر باید میان احساسات خود و حس شاعرانهاش تفاوت قائل شود.
اراضی در ادامه به مسئله ترانه نیز اشاره کرد و گفت: بسیاری از ترانههای امروز بیشتر از آنکه حرف بزنند، نیازمند آن هستند که خوب شنیده بشوند. اما به باور من ترفندها و شکل های متفاوت زبانی که برای سرایش ترانه نیاز داریم، در ترانههای امروز ما کمتر به وجود آمده است. اگر گاهی می بینیم ترانه هایمان از سوی مخاطب باور نمیشود، به خاطر آن است که نوع کلمات و زبان ما در آن ترانه به زبان امروزین و نه زبان ترانه نزدیک شده است. یعنی بیشتر سعی کرده ایم به زبان گفتار بنویسیم تا به زبانی که نیازمند شکل دادن به یک ترانه است. این مسئله در قالب اشتباهاتی متعدد این روزها به بدنه زبان رسمی ما هم سرایت کرده است و در حال تبدیل شدن به یک موضوع جدی است.
این شاعر همچنین گفت: در آثار شاعران جوان امروز می توان فاصله میان اندیشه و شعار را به خوبی حس کرد. ما گاهی زبان آوری را با نظریه پردازی اشتباه می گیریم و همین باعث می شود که به جای شعر و بیان اندیشه شعار بدهیم. گاهی هم کاربردهای گفتاری زبان را به جای کاربردهای نوشتاری وارد اشعارمان می کنیم که این هم اشتباه است. شاعر نباید به دلیل تنگنای وزنی، بی مهابا به سراغ کاربردهای گفتاری برود.
* رابطه زبان با جهان، رابطه ای نشانه شناسانه است
در ادامه این مراسم، حمیدرضا شکارسری، شاعر و منتقد ادبی در سخنانی عنوان کرد: اگر زبان را گنجینهای از کلمات بدانیم، شاید اشتباه نباشد، اما تمامی واقعیت هم نیست. زبان را باید از آن منظر تعریف کرد که بتوان از آن تعریف به تعریف زبان شاعرانه هم رسید که مجموعهای است از نشان ها. رابطه زبان با جهان ما رابطه ای نشانه شناسانه است و ما با استفاده از آن و در بیان شاعرانه تنها به جهان اشاره میکنیم و بیراه نیست اگر بگوییم این زبان اگر وجود نداشت، رابطه ما نیز با جهان مانند رابطه جانوران می شد.
شکارسری افزود: ما در نسخهای ادبی، اشاره مستقیم و بدون تعبیر به کار می بریم، اما شعر و یا حتی یک متن ادبی نشانهها را با واسطه به جهان ارائه میکند و ما نیز برای این نشانهها ارزش قائلیم.
وی ادامه داد: زبان موضوعی گفتمانمدار در حوزه صورت است. گاهی زبان در شعر زبانی کهنه میشود و گاهی هم نو و با رویکرد امروزی و در هر صورت نمیشود، به طور قطع گفت که کدام یک از این دو حالت زبانی شاعرانه هست و کدامیک نیست. ما هیچ رویکرد مشخصی در حوزه شعر نداریم که ثابت باشد. رویکردها همیشه قابل تغییر هستند. مهم این است که ببینیم شعر در چه گفتمانی سروده شده و بر همین اساس رویکردش را مشخص کنیم.
* زبان شاعر زبان استعاره است
شاعر تقدیر شده در جشنواره قلم زرین، اضافه کرد: عنصر مشترکی که در شعرهای ما دیده می شود علاوه بر زبان، چیزی است که به آن جوهر می گوییم به باور من ما باید بتوانیم از صورت زبان به درون آن حرکت کنیم. اگر این اتفاق رخ داد، میتوان گفت که ما زبان شاعرانه را پیدا کردهایم و این چنین است که این زبان تفاوتهای خود را با نثر نشان میدهد.
شکارسری افزود: زبان شاعرانه در برخورد ضمنی زبانی غیرلغتنامه ای و استعاری است. زبانی که در آن کلمات با جهان ما دائما در حال ارتباط هستند، اما من در شعرهای جشنواره می دیدم که عمده اشعار دارای کلماتی هستند که برخورد ضمنی و غیرمستقیم با مضمون دارند.
وی در ادامه با طرح این سوال که آیا شعر می تواند با برخورد غیرمنطقی و غیرمستدل با برخی پدیده های اجتماعی و دینی روبرو شود یا خیر؟ گفت: در این گونه موارد باید بگوییم شاعر با اجزای آن پدیده برخوردی شاعرانه باید داشته باشد و کلیت حادثه میبایست بر سر جای خود باقی بماند. مثلا در موضوع مدافعان حرم، آنها همیشه بر سر جای خود ثابت هستند اما شاعر است که باید بتواند با آنها برخوردی استعاری برقرار کند.
در ادامه برگزاری چهاردهمین جشنواره شعر و داستان سوره، شاعران جوان بر مزار حسین منزوی غزل سرای مشهور معاصر حضور یافتند و پس از قرائت فاتحه به شعرخوانی پرداختند.
گفتنی است؛ چهاردهمین مهرواره شعر و داستان جوان سوره با دبیر هنری مجید سعدآبادی در (بخش شعر ) و سارا عرفانی در (بخش داستان ) 22,21 تیرماه در استان زنجان برگزار می شود.
برای اطلاع ازمهمترین اخبار جشنواره ها و محافل حوزه هنری ما را در کانال تلگرامی دنبال کنید.