نگاه نو به ادبیات انقلاب اسلامی؛ نیاز جامعه امروز ادبی ما

تاریخ ارسال : 1391/03/08

محمد علی قاسمی، رئیس حوزه هنری استان ایلام است. استان ایلام، سال گذشته میزبان نهمین جشنواره شعر و داستان جوان بود که با نام مهد پایداری برگزار شد. این نویسنده ایلامی مقام نخست پانزدهمین جشنواره کتاب دفاع مقدس را برای نگارش رمان ′عزیز بومی′ کسب کرده و در کارنامه اش می توان به آثاری چون "نام تمام کشتگان یحیی است"، "طعم خدا و ریتم‌های جاری رفتن" اشاره کرد.
همچنین محمدعلی قاسمی در سال 81 نیز توانست کتاب شعری با عنوان ′برانگیخته با عشق′ منتشر کند که به ‌عنوان کتاب شعر سال انتخاب شد.
تجربه یک دوره برگزاری جشنواره شعر و داستان جوان و وجه بارز صاحب اثر بودن در زمینه شعر و داستان بهانه ای شد تا قبل از برگزاری دهمین جشنواره گفت و گویی با وی داشته باشیم.

آقای قاسمی در ابتدا از محقق شدن اهداف جشنواره مهد پایداری در استان تان بگویید.
 با توجه به محتوای جشنواره که از ابتدا با عنوان کشف استعدادهای جوان، اعتلای فرهنگ و هنر و ادبیات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و همچنین تعامل نویسندگان و هنرمندان نسل سوم با استادان ادبیات نقاط مختلف کشور تعریف شده بود، فکر می کنم به این اهداف دست پیدا کرده ایم. در حقیقت تعامل و آشنایی این گروه از استعدادها با نویسندگان و شعرای سراسر كشور حسن جشنواره شعر و داستان جوان است. این جشواره فرصت خوب و مناسبی بود تا با استادان ادبیات ارتباط برقرار شود.
اگر یکی دیگر از نتایجی که حوزه هنری از برگزاری این جشنواره مدنظر دارد را برطرف شدن نقاط ضعف در حوزه شعر و داستان بدانیم، در مهد پایداری توانستیم به این هدف نیز دست پیدا کنیم. مثلا در حوزه داستان نویسی که نوپاست و نیاز به حمایت بیشتری از نویسندگان جوانمان داریم، توانستیم در این جشنواره نقطه ضعف های مربوط به این حوزه را شناسایی کنیم.
چه تفاوتی در حوزه داستان نویسی و شعر به خصوص بعد از انقلاب اسلامی به چشم می خورد؟
ببینید جریان شعر در بعد از انقلاب به نظر من نسبت به داستان از پویایی بیشتری برخوردار است و این نیز به نگاه شاعران بر می
گردد که تحت تاثیر حال و هوای انقلاب توانستند به شاخص ها و معیارهای نویی در این زمینه دست پیدا کنند. اما جریان داستان نویسی به نظر من در مرتبه پایین تری قرار گرفته است. سیر داستان نویسی در اوایل انقلاب که با عدم ارتباط جامعه مخاطب با آثار ارائه شده در اوایل دهه 60 همراه بود، دچار ضعفی بود که ناشی از ارائه آثاری فاقد خلاقیت های هنری و فن داستان نویسی مطابق با جریان فرهنگی روز دنیا بود  و در ادامه با دامنه دار شدن این امر به نوعی نگاه سطحی در بعضی از آثار رسیدیم که زمینه نگاهی حاشیه ای و کلیشه ای به این آثار را فراهم آورد.
جشنواره شعر و داستان جوان چه راهی را باید برای برطرف کردن این نقص در آثار داستانی طی کند؟
جشنواره شعر و داستان جوان چون با نگاه شناسایی استعدادها شروع به کار کرده می تواند در ادامه منجر به خلاقیت و تولید اثر شود. همچنین برگزاری کارگاه های آموزشی، ایجاد یک خط ارتباطی ادبی مابین جوانان هنرمند و حوزه، ارتباط فرهنگی بیشتر جوانان فعال بعد از جشنواره و از طریق فضای مجازی و .. از دست آوردهایی است که به انگیزه بیشتر ، آموزش و تعامل جوانان و در نهایت خلق آثار ارزشی و فاخر ادبی  ختم خواهد شد.
برکات جشنواره در خصوص ارتباطات دستگاه های مختلف استان ایلام را چگونه دیدید؟
یکی از تاثیرات مهم برگزاری جشنواره می تواند به همین وجه ارتباطی دستگاه های مختلف اجرایی و برنامه ریزی برگردد. تعامل مدیران فرهنگی با هم که تا قبل از جشنواره ارتباطی رسمی و محدود بود به زنجیره ای محکم تبدیل شد که شاکله مستحکم آن به برگزاری هرچه بهتر جشنواره کمک کرد.
چه نقایصی در برگزاری جشنواره شعر و داستان مهد پایداری سال گذشته دیدید؟
به زعم و شهادت کلیه دوستان اجرایی و هنرمندان ضعف خاصی در روند اجرایی برگزاری جشنواره دیده نمی شد اما کاستی مشهود به زیرساخت های استانی ما مربوط است و آن عدم وجود مکان های فرهنگی، فرهنگسراها، سینما ها و عدم وجود مکان های اسکان است که به سیاستگذاری مدیران ارشد و ... بر می گردد.
استان ایلام این مشکلات را دارد و تنها استان در سطح کشور است که فرهنگسرا، سینما و سالن اجرای نمایش قابل توجهی ندارد.
یک نویسنده چگونه می تواند ضمن استفاده از ویژگی هایی چون عنصر آزادی خیال و نگاه ویژه خود به موضوعات، در قالب محورهای ویژه یک جشنواره نیز آثار ارزشی و فاخر تولید کند؟
بخشی از این جریان به قدرت تخیل و خلاقیت نویسنده و بخشی به دایره مطالعات و آگاهی های هنرمند از جریان های ادبی روز دنیا مربوط است. یک نویسنده نباید از این موارد غافل شود چون عدم توجه به این موارد با توجه به پیشرفت هایی که در زمینه ادبیات در دنیا جاری وساری است ، باعث کلیشه ای شدن اثر و سطحی بودن نگاه نویسنده می شود که برازنده نویسندگان جوان ما با این همه استعداد و ویژگی های خاص ادبی نیست.
خبری از انتشار آثار افراد برگزیده که جزو وعده های حوزه در نهمین جشنواره شعر و داستان مهد پایداری بود، دارید؟
کتابی در سال گذشته منتشر و پخش شد که آثار برگزیدگان را شامل می شد. در زمینه چاپ کتاب هر نویسنده نیز با توجه به آثاری که هر هنرمند ارائه کرده پیگیری های لازم برای چاپ توسط حوزه هنری ایلام انجام خواهد شد.
به نظر شما چه مقدار از انتظار مخاطب در این جشنواره برآورده شده است؟
مخاطبان حاضر در جشنواره از نوع اجرا راضی بودند. در بخش شعر توجه مخاطبان قابل توجه بود اما در بخش داستان فکر نمی کنم انتظارات برآورده شده باشد. دوستان جوان نویسنده باید بیشتر تکاپو داشته باشند و ویژگی های خلاقیت، نگاه نو به سوژه ها، پرداخت های محکم تر به اثر ادبی و به کارگیری موضوعات تازه و نو را بیشتر از گذشته در تولید آثار هنری شان لحاظ کنند تا شاهد رقابتی پویاتر و ارائه آثار فاخر بیشتری  نسبت به گذشته باشیم.