مدرسه هنر در مكتب ولایت؛ شعر آئینی بهترین عرصه به كار بردن قریحه خداداد شعر است
تاریخ ارسال : 1391/09/08
این قریحه، یك نعمت بزرگى است كه خدا به كسى عطا میكند؛ این نع
مت را نباید كفران كرد. شكرانهى این نعمت این است كه انسان با این قریحه یك چیزى بیاورد وسط و به انسانها و افكار عرضه كند كه براى آنها مفید باشد.
در آستانه برگزار نخستین گنگره شعر آئینی شعر شفق به همت حوزه هنری بر آن شدیم گزیده ایی از بیانات و دیگاه های مقام معظم رهبری در باب شعر آئینی را كه در دیدار با جمعی از شعرای آئینی در تاریخ 25/03/90 مطرح گردیده است را برای مطالعه اهل شعر و ادب ارائه نماییم.
این شعرى كه شما اسمش را شعر آئینى گذاشتید و نامگذارى نامناسبى هم نیست - حالا شما شعر مذهبى را به نام شعر آئینى معرفى می كنید، عیبى ندارد - جزو بهترین عرصههاى به كار بردن قریحهى خداداد شعر و این موهبت بزرگ است. این قریحه، یك نعمت بزرگى است كه خدا به كسى عطا می كند؛ این نعمت را نباید كفران كرد. شكرانهى این نعمت این است كه انسان با این قریحه یك چیزى بیاورد وسط و به انسانها و افكار عرضه كند كه براى آنها مفید باشد. نه اینكه من بخواهم خشك و جامد بگویم؛ با قطع نظر از سود و استفادهى مستمع، شاعر به فكر دل خودش نباشد و حرف دل و احساسات خودش را نگوید؛ نه، اشكالى ندارد؛ یعنى بنا بر این نیست كه ما سخن گفتن شاعر از دل و براى دل خود را نفى كنیم؛ لیكن می خواهیم این را بگوئیم كه در مقام تقویم و ارزیابى، اگر بناست شعر محتوائى داشته باشد، بهترین محتواها همین محتواهاى شعر دینى و شعر مذهبى است با عرض وسیع و گستردهاى كه دارد.
نكتهى بعد این است كه مناجات هم جزو شعر آئینى است. شعر آئینى فقط مسئلهى مدح و مرثیه نیست؛ مناجات هم جزو شعر آئینى است. براى اینكه مضمون مناجات را درست پیدا كنیم، بهترین مرجع، دعاهاست. دوستان با صحیفهى سجادیه انس پیدا كنید. این قریحهاى كه من در شماها مىبینم، خیلى خوب می توانید مضامین صحیفهى سجادیه را در قالب اشعارِ بسیار زیبا بیاورید. مرحوم بهجتى اردكانى - دوست قدیمى ما - سى چهل سال پیش بخشى از دعاى ابوحمزه را به شعر آورده بود، كه براى من خواند. قسمت هاى سخت دعا هم بود - كه خود عبارت هم سخت است، مضمون هم سخت است - در عین حال ایشان توانسته بود این دعا را به شعر بیاورد. من الان در میان این جوانها مىبینم قریحهها و ذوقهائى كه از ذوق مرحوم بهجتى بالاتر است. من الان در همین جلسه، قدرتهاى شعرىاى دارم مىبینم كه از قدیمىها و گذشتگان ما قوىتر و تیزتر و تواناتر هستند. شما میتوانید مضامین دعاى عرفهى سیدالشهداء (سلام اللَّه علیه) را به شعر بیاورید. دعاى عرفهى امام حسین عاشقانه است. حضرت سجاد هم براى روز عرفه دعا دارند - در صحیفهى سجادیه، دعاى چهل و هفتم، دعاى روز عرفه است - آن هم بسیار دعاى پرمغز و پرمضمونى است؛ اما دعاى امام حسین عاشقانه است، یك چیز دیگر است. اگر چنانچه آشنا بشوید، انس پیدا كنید، دقت كنید، از یك فقرهى این دعا می توانید یك قصیده، یك مجموعه، یك قطعه، یك غزلِ خیلى قشنگ از آب در بیاورید. بنابراین براى مناجات و توحید، از صحیفه و از دعاها استفاده كنید.
معارف بلند اسلامى و قرآنى را از خود قرآن و از نهجالبلاغه و از بعضى از روایات اهلبیت - روایات اصول كافى در بخشهائى - اخذ كنید. بااین منابع، انس پیدا كنید. شعر آئینى خیلى دامنهى وسیعى دارد و شما میتوانید بر روى ذهنیت جامعه اثر بگذارید. روایتى است در تحفالعقول، كه وصیت امام صادق (علیهالسّلام) است به عبداللَّهبنجندب. همین طور قسمت قسمت است: یا ابن جندب، یا ابن جندب. این روایت، پر از حكمت است. واقعاً همهى چیزهائى كه ما براى خلقیات شخصىمان، معاشرت هاى اجتماعىمان، فعالیت هاى عمومىمان و براى بناى تمدن اسلامى نیاز داریم، در این روایت و نظائرش پیدا می شود. اینى كه عرض كردم، یك نمونه و مثال است؛ از این قبیل نمونهها زیاد است و می توانید مراجعه كنید. بنابراین شعر آئینى را متكى و مستند كنید به این معارف حقهى الهیه، با این منابعى كه عرض شد.