در کارگاه شعر کودک و نوجوان دومین جشنواره شعر انقلاب عنوان شد: موضوعی بودن جشنواره عاملی برای کمرنگ شدن توانمندی های شاعر

تاریخ ارسال : 1391/08/22

کارگاه شعر کودک و نوجوان با حضور کمال شفیعی و افشین علا داوران این بخش جشنواره در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دومین جشنواره شعر انقلاب، کمال شفیعی در ابتدای این کارگاه با اشاره به اینکه مخاطب آثار بزرگسال با توجه به ذائقه و شناخت خود به انتخاب شعرهای سیاسی، عاطفی، پند و اندرز و ... دست می زند، اظهار داشت: یک تفاوت اشعار بزرگسال با اشعار کودک همین اصل انتخاب است. با توجه به اینکه در جوامع در حال توسعه و جهان سوم معمولا والدین دست به انتخاب اثر می زنند و کودکان به ناچار مخاطب اثر قرار می گیرند،  این مساله پیش می آید که تشخیص والدین چقدر منطبق بر واقعیت و مقتضیات جهان کودک است. از این حیث شاعر کودک به یک حیطه پرخطر ورود پیدا می کند که بسیار تخصصی تر و علمی تر  از حوزه ادبیات بزرگسال است.
وی با اشاره به اینکه مخاطب کودک با حس و تخیل در جهان زیست می کند و این امری است که باید مورد توجه نویسنده و شاعر کودک قرار گیرد، گفت: در واقع نیاز شاعر کودک و نوجوان علاوه بر رعایت ساختار زبان و سلامت کلام ، اشراف بر جامعه شناسی، روانشناسی، اقتضائات جهان کودک و ساختار خانواده، باورپذیری اثر و حتی اقلیم شناسی و بسیاری موارد دیگر است. در حقیقت تنها شناخت دنیای کودک کافی نیست.
شفیعی با بیان اینکه محدود بودن خزانه لغات شعر کودک و نوجوان و لغزیدن از مرزی که می تواند شاعر را وارد دنیای خردسال و یا بزرگسال کند، بندبازی بدون چوب حائل است، ابراز داشت: از این حیث شاعر این حوزه باید با علم به این مورد که «کودک یک بزرگسال کوچک نیست» و شخصیتی بسیار متفاوت دارد وارد دنیای کودک و نوجوان شود. در حقیقت این محدود بودن دایره لغات می تواند منجر به خلق شگفتی ها و ابداعات بسیاری از سوی شاعر کودک و نوجوان شود.
افشین علاء از داوران بخش شعر کودک و نوجوان دومین جشنواره شعر انقلاب نیز با اشاره به اینکه عنوان انقلاب اسلامی شاعران را مقید به سرودن اشعار با رعایت قیدهایی می کند که منافات با ذات هنر و ادبیات دارد، افزود: از هنرمندیِ شاعر است که ضمن طرح مسائل قابل طرح از نظر ادبی اثری خلق کند که ماندگار باشد.
وی از موضوعی بودن به عنوان عاملی که باعث گم شدن توانمندی شاعران در این جشنواره شده بود، نام برد و ادامه داد: استفاده از مضمون های تکراری و تعابیر کلیشه ای و تزریق آرشیوی از مضمون های سال 57، شعارزدگی را در بسیاری از آثار پدید آورد. این تعابیر هرچند برای نسل ما دربردارنده نوستالژی خاص است اما برای ارتباط برقرار کردن توسط مخاطب کودک را مشکل خواهد کرد. البته شعارزدگی جایی بد است که قوت زبان و ارزش کلام را پایین آورد و به ابتذال کشده شود. بنابراین برای نسل امروز باید از مضامین در خدمت اهداف انقلاب استفاده شود تا باورپذیری مخاطب را در پی داشته باشد.
وی با بیان اینکه برای کودک نام شاعر مهم نیست و برای برقراری ارتباط به مواردی فراتر از آن نیاز دارد، افزود: کودک برای انتخاب اشعار آگاهانه دست به انتخاب نمی زند و شعر را به خاطر روانی، سادگی، آهنگین بودن و باورپذیری می خواند و تاثیر می گیرد.
وی با بیان اینکه دغدغه من از ابتدا این بوده که اشعار این سن حکم یک کلید را دارد که وقتی مخاطب کودکی را پشت سر گذاشت به سراغ گنجینه اصلی ادبیات ناب فارسی برود، اظهار داشت: شعر کودک یک مقدمه و آغاز است بنابراین اهمیتی دوچندان می یابد و باید حاصل علاقمندی به کودک، شناختن و ذوق و ... او باشد نه تقلید از دیگرانی که در این باره نام آورند، که این امر حتی گاهی به سوی الگوبرداری از شعرهایی می رود که هیچ بهره ای از قدرت شعر و شاعری نبرده اند.
وی از شعارزدگی بدون خلق مضامین تازه که مناسب مخاطب امروز باشد و نزدیک شدن به فضای فانتزی و با زبان بچگانه سخن گفتن بدون توجه به ماهیت شعر کودک را از آفت های شعر کودک و نوجوان ذکر کرد و گفت: بحث محدود بودن دایره واژگان از مواردی است که باید مورد توجه شاعران این حوزه قرار گیرد. این محدود بودن واژگان نباید به بهم ریختگی ارکان جمله را منجر شود.
علاء با بیان اینکه اگر کودک با زبان سست و ادبیات معیوب با شعر آشنا شود یک فاجعه است، اظهار داشت: اضافه شدن هر شاعر به این حوزه خوشایند است اما هر ورود جدید باید اتفاق تازه ای باشد و اگر یکدیگر را صرفا تکرار کنیم ، خلق اثر ارزش و اهمیتی نخواهد یافت.
در ادامه کمال شفیعی با بیان اینکه در برخی مجموعه اشعار رسیده به هیات داوران ، تمهیدات به کار گرفته در آثار کودک مشابه اشعار بزرگسال بود، عنوان کرد: جهان کودک ملموسانه است و نه انتزاعی و این مساله علاوه بر عدم تنوع در اجرای شعر و استفاده از وزن های نامناسب و عدم مطالعه کافی آفت هایی بود که برخی از اشعار این دوره از آن رنج می بردند.
علا همچنین با اشاره به وجه تمایز اشعار کودک و اشعار نوجوان با توجه به مخاطب هر یک از این دو گونه ادبی گفت: در ماهیت نوجوانی نوعی شتاب و گذر از این مرحله دیده می شود بنابراین شاعر باید بتواند مخاطب نوجوان خود را گاهی وادار به مکث و نگاه کردن به پشت سر خود کند.
گفتنی است این کارگاه با پرسش و پاسخ شرکت کنندگان و داوران این بخش جشنواره به پایان رسید.