کارگاه نشانه شناسی پوسترهای عاشورایی برگزار شد

تاریخ ارسال : 1394/05/26

کارگاه (توجیهی و کاربردی) نشانه شناسی (مکتب پاریس) پوسترهای عاشورایی عصر دیروز یکشنبه 25 مرداد با حضور دکتر علی عباسی در سالن امیر حسین فردی برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز محافل وجشنواره های حوزه هنری، علی عباسی با اشاره به اینکه کار هنرمند تولید نشانه نیست و فقط  باید به دنبال پیدا کردن ارتباط میان آنها باشد، گفت: هنرمند باید به دنبال نشان دادن ساز و کار یک متن باشد و اینکه یک متن چگونه در یک نظام معنایی کار می کند را مد نظر قرار دهد.

وی بابیان اینکه برای شناختن و کشف تفاوت میان علم نشانه شناسی با نمادشناسی باید به یک تعریف جامعی برسیم بیان داشت:

نشانه یک نظام دو عنصری است و نظام یک محیط بسته است که حداقل دو عنصر دارد و حداکثر بی نهایت عناصر در یک محیط بسته قرار دارد. برای همین است یک متن را بی نهایت می توان خواند.

وی ادامه داد: در این تعریف یک دال و مدلول وجود دارد که کلیت معنایی را می گیرد و آنها را تبدیل به نشانه می کند و باید گفت برای تولید این معنا اگر رابطه ای وجود نداشته باشد نباید در جستجوی معنایی هم بود.

وی بابیان اینکه میان خواندن متن و این که چگونه باید خوانده شود دو مسئله همواره وجود دارد، اظهار داشت: این دو مسئله همواره وجود دارد و به گونه ای است که خوانش خودمان با خوانش متن همیشه تلفیق شده است. ولی نکته ای که وجود دارد این امر باید بر اساس نظام ارزشگذاری خود متن صورت گیرد ونه بر اساس نظام ارزشی خودمان.

وی با بیان اینکه سوسور از زبان شناسان بزرگ جهان با قائل شدن به مکتب پاریس به معنای بیرون از متن کاری ندارد، گفت: برای اینکه متن را بخواهیم واکاوی کنیم باید داخل آن بررسی شود مثلاً وقتی گفته می شود الآن بیرون باران می آید  باید بدانیم راست گفته می شود یا خیر.

عباسی، نماد را خود شیء به شمار آورد و با اعلام اینکه میان دال و مدلول فاصله وجود دارد گفت: جوهرۀ زبان اساسش روی فاصله  نیست و باید حتماً فاصله میان آن وجود داشته باشد  مثلاً وقتی می گوییم کتاب یا ساعت، نشانه است که از دهان خارج شده است. پس به عبارتی نتیجه می گیریم که نشانه خود شیء نیست.

این استاد فلسفه دانشگاه شهید بهشتی، با اعلام اینکه انسان در خصوص اینکه برای شناخت دنیا  باید به کمک سیستم نشانه ای این کار را انجام دهد، عنوان کرد: نشانه ها اول از همه جهان را طبقه بندی می کنند و دوم باعث شناخت جهان بیرونی می شود.

وی تبدیل نشانه ها را از قراردادی به طبیعی نیاز ساختار زبان به شمار آورد و خاطر نشان کرد: گفتن درخت در زبان فرانسه  با زبان فارسی تفاوت می کند ولی در اصل درخت هیچ تفاوتی ندارد و بلکه نشانه متفاوت است.

وی تصریح کرد: وقتی می گوییم شر شر آب نشانه طبیعی است.یا صدای خروس یک رابطه طبیعی است. یک سری افعال در زبان است به اسم افعال که طبیعی است و در زبان نیاز است.

عباسی در خصوص اینکه همخوانی داشتن میان کلام و کنش تبدیل به نماد می شود، گفت: اگر بتوانم به گونه ای کار کنم که  اثر من به گونه ای تولید شود که میان کنش و کلام هماهنگ شود در این صورت می شود گفت که نماد صد در صد تولید شده است.

وی افزود: وقتی پلیس با علامت دست ماشین را نگه می دارد حرف او با علامتش هماهنگ است. یا  در تعزیه ای که در روستا است مردی که بازیگر نقش امام حسین است، ممکن است تا قبل از آن در نقش فروشنده محل باشد ولی پس از ایفای این نقش، وقتی به شهادت می رسد خانم ها بر سر جنازه او حاضر می شوند  و برای او ابراز تأسف می کننددر صورتیکه تا قبل از آن با این فرد بیگانه بودند.

وی تصریح کرد: در این موضوع دیگر بازیگر با خارج شدن  از نشانه و ایفاگری نقش  امام حسین نشانه را از قرار دادی خارج و آن را باورپذیر کرده است به گونه ای که  تبدیل به نماد شده است.

وی  برای نظام ارزشگذاری در زبان شناسی ارزش قائل شد و این طور بیان داشت: اگر متن بر اساس نظام ارزشی خودمان خوانده شود، یک نوع دیکتاتوری بوجود می آید و باید برای اینکه دچار اشتباه و گمراهی نشویم ، اصالت را به نظام ارزشی متن دهیم.

وی یکی از پایه های اصلی و اساسی دنیا را بر دو چیز مقدم دانست و گفت: در دنیا یکی شامل زندگی و مرگ است و دیگری فرهنگ و طبیعت. به عبارتی یک  لغت به اسم تأویل و تفسیر داریم. تأویل به سر منشأ و منبع گفته می شود در صورتیکه تفسیر ادامه دارد و مانند آبی است که جریان دارد.

وی با بیان اینکه  اولین کاردر نشانه شناسی این است که قطب شناسی داشته باشیم، خاطر نشان کرد: اولین کار که در متن می کنیم دو قطبی کردن است. وقتی می خواهیم از یک قطب به قطب دیگر برویم اول باید سلب کرد و سپس به ایجاب برسیم.

وی تصریح کرد: فلسفه پوچ گرایی از انسان پوچ صحبت می کند  و از انسان آگاهی  حرف می زند که برای  زندگی بعد از مرگ ارزش قائل نیست.

عباسی برنامه ریزی پست مدرن ها را بر اساس گفتمان خاص خودشان دانست و گفت: آنها معنایی خارج از این دو قطب ندارند و بر اساس خودشان برنامه ریزی می کنند.و برای پیدا کردن مربع معنایی در متن در داخل خود آن به جستجو می پردازند.

وی با ذکر مثالی توضیح داد: وقتی از زندگی جدا می شویم به طرف مرگ می رویم در این صورت به زندگی نه می گوییم و  مردن حالت عکس می گیرد و باید نه مرگ گفته شود.

این پژوهشگر نشانه شناسی، ویژگی هنر عاشورایی را استفاده  نکردن از نظام نشانه ای به شمار آورد و گفت: در پوسترهایی که در این رابطه کار شده است باید گفت هنرمند از نظام نمادین برای بیان مقصود خود به مخاطب بهره گرفته است. همچنین ویژگی دیگری که ادبیات عاشورایی و دفاع مقدس در مقایسه با ادبیات جنگ و مقاومت دارد، قدسی بودن آن است.

وی ادامه داد: یکی دیگر  ازویژگی های آن بی زمانی و بی مکانی بودن آن است. یعنی اینکه  ارجاع به ابتدا داریم و بین آن زمان و این زمان فاصله نیست و یک تکه بودن وجود دارد و مخاطب میان دو  گروه فعلی حال و آینده در جریان است.

وی افزود: همانطور که در بعضی از پوسترهای عاشورایی دیده می شود  غیبت داشتن صاحب اسب در تصویر نشانه ای از شهید شدن صاحب آن که امام حسین(ع) است را می رساند و به نوعی بر بی زمانی بودن آن اشاره دارد که در زمان حاضر هم می توان سراغی از آن را گرفت.

وی دانستن اصل داستان نویسی را نیازمند کار هنری به شمار آورد و بیان داشت: هنرمند پس از کسب این مهم باید به شهود برسد و سپس خلق بوجود می آید. البته باید گفت در این رابطه منطق خاصی نهفته است که باید با کار کردن به این درجه رسید.

وی یک کنش را درای 3 مرحله دانست  گفت: تأثیر گذاری، تحریک و جزا 3 مرحله ای است که باید وجود  داشته باشد. مثلاً وقتی غذا می خوریم تحریک شده ایم سپس با خوردن تأثیر گذاری انجام می شود و بعد از آن احساس سیری صورت می گیرد که جزای آن است.

همچنین در این کارگاه علی عباسی به عنوان نمونه به نشانه شناسی چند پوستر راه یافته به نمایشگاه هشتمین سوگواره هنر عاشورایی پرداخت.

یادآور می شود؛ هنرمندان برای شرکت در نهمین سوگواره هنر عاشورایی که در بخش های پوستر و پرچم های سوگواره  و تصویر‌سازی برگزار می شود تا 31 مرداد فرصت دارند تا اثر خود را به دبیر خانه جشنواره ارسال کنند.