محمدعلی علومی: طنز انبساط درونی است؛ نه لزوماً خندة فراخ
تاریخ ارسال : 1391/06/26
محمدعلی علومی، داستان طنز را داستانی معرفی میکند که به جز رعایت اصول داستاننویسی مانند شخصیتپردازی، فضاسازی، تعلیق و... باید در آن موقعیتهایی ایجاد شود که اگرچه لزومی ندارد به قول بیهقی «خندة فراخ» ایجاد کند، موجب انبساط درونی شود.
داور مرحلة نهایی بخش داستان کوتاه جشنواره میگوید: طنزپردازی ما در داستان و شعر به طور درخشانی در ادبیات معاصر و شروع داستاننویسی نوین تبلور داشته و باید توجه داشت، اولین رمانهای ایرانی، رمانهای طنز بودهاند؛ مانند «سرگذشت حاجیبابای اصفهانی» با ترجمة «میرزاحبیب اصفهانی» که یکی از رمانهای بسیار درخشان طنز است و اگر شرایط انتشار این رمان فراهم بود، قاعدتاً با چنین پیشینهای، طنز اجتماعی ما جهانی میشد.
او ادامه میدهد: ترجمة زیبای این رمان، «جیمز موریه» (نویسندة کتاب) را در حاشیه قرار میدهد. بعدها «سیدمحمدعلی جمالزاده» همین رمان را با شرایط و نثر و زبان دورة خود تغییر داد که آن هم کار درخشانی است و این ترجمههای خوب کاملاً این رمان را ایرانی کرده است.
علومی برای آسیبشناسی طنز امروز در حوزة داستان کوتاه به قرارگرفتن هجو ژورنالیستی به جای طنز در برههای از زمان اشاره میکند و میگوید: هجو که در مقایسه با طنز در سطح نازلتری قرار میگیرد، به طنز لطمه وارد کرد.
او در همین باره از کارکرد فیلمهای ضعیف کمدی تلویزیون که هجو را ترویج میدهند، سخن میگوید و میافزاید: آسیب دیگری که متوجه طنز است این است که مشخص نیست طنزنویس تا کجا اجازة کار دارد؛ چراکه معیارهای مشخصی برای مسؤولان فرهنگی وجود ندارد تا سیاست مشخص فرهنگیای را در پیش گیرند. این موضوع موجب رواج نگاه سلیقهای میشود که طنزنویس را هم گیج میکند.
داور بخش داستان کوتاه جشنواره به شرکتکنندگان جشنواره توصیه میکند، به جز مطالعة آثار ادبیات کلاسیکِ کسانی همچون عبید زاکانی، مولانا، سعدی و... آثار طنزنویسان خوبی را که از مشروطه تاکنون ظهور کردهاند، بخوانند و در کارهای خود به فرهنگ مردم نیز توجه داشته باشند.