در گفتگو با رضا اسماعیلی مطرح شد: از اسطوره سازي در اشعار آييني بپرهيزيم
تاریخ ارسال : 1391/04/19
رضا اسماعیلی ـ شاعر و استاد دانشگاه ـ گفت: هدف از سرودن اشعار آييني اسوه سازي است اما متأسفانه در برخي از اشعار شاعران با اسطوره سازي مواجه هستيم.
به گزارش كميته اطلاع رساني مركز محافل و جشنواره ها، رضا اسماعیلی ـ شاعر و استاد دانشگاه ـ با اشاره به تاريخچه اشعار آييني افزود: ما قبل از انقلاب هم شعرآیینی داشتیم اما از این عنوان به دليل فراهم نبودن بسترهای لازم برای باروری و بالندگی این گونه ادبی استفاده نمیشد. ولي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به دلیل ضرورت و نیازی که به آفرینشهای ادبی در حوزه دینی پیش آمد، شاعران در سروده هايشان توجه بيشتري به این گونه ادبی كردند.
اسماعيلي اظهارداشت: با نگاهي به تاريخچه شعر و ادبيات مي توان با نمونههای شعر دینی و عرفانی بسیاری مواجه مي شويم كه این مساله نشان از آن دارد که تمام شاعران فارسي سرا آنجایی که در دامن فرهنگ دینی بزرگ و تربیت شدهاند، به ارزشهای دینی تعلق خاطر داشته و این تعلق خاطر در آثارشان متجلی و متمرکز است. اما نکته در آن است که بعد از انقلاب این شجره طیبه بالندگی پیدا کرد و شاعران و نویسندگان در این زمینه تلاش هاي بیشتری کردند.
شاعر «این مریم همیشه» با اشاره به چگونگی پرداخت شاعران گذشته به این اشعار آييني ادامه داد: بسياري از شاعران در گذشته آغاز دیوان خود را به تزکیه حضرت حق یا همان توحیدیه اختصاص میدادند که نمونههایی چون «ای نام تو بهترین سرآغاز/ بی نام تو نامه کی کنم باز؟» و یا «به نام خداوند جان و خرد/ کزین برتر اندیشه برنگذرد» را در میان آنها میبینیم. این دسته از شاعران معتقد بودند لب باز کردن با نام و یاد حق به کارشان برکت میدهد: «ذکر باید گفت تا فکر آورد/ صد هزاران معنی بکر آورد». بنابراین اعتقاد توحیدیه علاوه بر برکت، سبب بروز خلاقیت میشود.
اسماعيلي مدح و منقبت خاندان رسالت، بیان آموزههای دینی، سیره عملی اهل بیت (ع) و ترویج و تبلیغ ارزشهای انسانی و اخلاقی را از جمله گستره هاي شعر آييني دانست و بيان كرد: این ادبیات زیر شاخههای فراوانی دارد که شامل توحیدیه، اشعار نبوی، علوی، فاطمی، عاشورایی، رضوی و انتظارسرودهها است. در این میان میتوان گفت که پربارترین و گستردهترین بخش اشعار آیینی سرودههای عاشورایی است و تقریبا همه شاعران از گذشته تا امروز شعری در این حوزه دارند.
اين شاعر بسيجي با اشاره به اينكه پيش از اين تصور مي شد قالبهای نيمايی و سپيد، برای اشعار آئينی مناسب نيست، افزود: تلاشهای صورت گرفته از سوی شاعران و برای مثال كوششهای سيد حسن حسينی و قيصر امينپور ثابت كرده است كه اين قالبها نيز میتوانند مورد استفاده شاعران عاشورايی قرار گيرند و ما نبايد فرصت بهرهبرداری مطلوب از اين قالبها را از دست بدهيم.
معصوم پرستي يكي از آسيب هاي اشعار آييني
اسماعيلی در ادامه با اشاره به آسيب هاي اشعار آييني گفت: آسيبهايی متوجه شعر آييني است كه بايد به آنها توجه كرد. رسالت پيامبر (ص) و معصومين(ع) برای اين بوده است كه مكارم اخلاق را گسترش دهند و با دعوت انسانها به يكتاپرستی و يادآوری جايگاه انسان در عالم هستی موجبات تعالی وی را فراهم كنند. هدف شعر عاشورايی نيز بايد همين باشد، اما ما گاه میبينيم كه در سرودههای آييني به كرامت و بزرگواری انسانی توهين میشود و يا بعضی به معصومپرستی روی میآورند كه بايد برای اين مسائل تدابيری انديشيده شود.
وی ادبیات آیینی را داراي سه مولفه محوري دانست و افزود: ادبیات آیینی سه مولفه محوری دارد که به ویژه در ادبیات عاشورایی نمایان است؛ حماسه، پیام و سوگ یا مرثیه. البته ناگفته نماند که شاعر اندیشمند کسی است که اعتدال را میان این سه مولفه رعایت کند تا شعر او محملی برای انسانسازی باشد.
نمايش استعداد ها در نخستين كنگره شعر آييني شفق
اسماعيلي کنگره شعر شفق را فرصتي براي شناخت و مطالعه شاعران جوان درباره استاد بهجتي شفق برشمرد و اظهارداشت: به اعتقاد من این کنگره ها می توانند بستر لازم برای خلق و آفرینش ادبی در زمینه های مختلف باشند اما مهم تر از این بسترسازی، شناختی است که شاعران جوان نسبت به موضوع انتخاب شده پیدا می کنند.
وی ادامه داد: وقتی قرار است کنگره شعر شفق برگزار شود، شاعرانی که از ایشان اطلاعاتی ندارند، برای سرایش یک قطعه ادبی، نیاز به شناخت و مطالعه درباره وی دارند و همین مطالعه در آثار بزرگان به شناخت بيشتر و غناي ادبي مي افزايد.
اسماعیلی معتقد است: معمولا در کنگره های شعر، بخشی از اشعار به صورت سفارشی تولید می شوند که تلفیق جوشش و کوشش را می توان در چنین رویدادهایی، به فال نیک گرفت. همچنين با چاپ آثار برگزیده اولین کنگره شعر شفق، زمینه لازم برای آفرینش در آرامش فراهم شود تا شاعران جوان در این اتفاق ادبی، استعداد خود را نمایش دهند.
استاد بهجتي شفق نخستين شاعر انقلاب
دبير بخش شعر نشريه اصحاب قلم با بیان این که استاد شفق از شاعران پیشکسوت شعر آييني است، گفت: ایشان از همان روزهای ابتدایی، همدلی خود را با انقلاب اسلامی اعلام کرد و در صف شاعران متعهد قرار گرفت و جزو اولین شاعرانی بود که درباره حوادث مختلف از جمله «15 خرداد» شعر سرود.
اسماعیلی در پايان خاطرنشان كرد: استاد بهجتي شفق از شاعران مطرح شعر آیینی قلمداد مي شوند كه با زباني ساده، در سبک و سیاق کلاسیک سعی کردند ارزش های دینی را به تصویر کشیده و به ترویج ارزش های انقلاب بپردازند.