در گفت و گو با «عرفان نظر آهاری» عنوان شد؛ طنز در ذات انسان و جهان است

تاریخ ارسال : 1391/06/25

عرفان نظر آهاری رویارویی هستی شناسانه انسان با جهان را دارای تناقض ذاتی می داند و معتقد است طنز برایند این رویارویی و تناقض ذاتی حاصل از آن است.
عرفان نظر آهاری شاعر و نویسنده شناخته شده كشورمان در گفت و گو با خبرنگار بخش كتاب و ادبیات پایگاه خبری حوزه هنری با بیان این كه طنز مواجهه خاص هنرمند با جهان است، افزود: رویارویی انسان با جهان كه ممكن است خودآگاه یا ناخودآگاهانه صورت گیرد، بسته به شرایط زندگی اش گاه مبنای هستی شناسانه دارد و گاه مبنایی اسطوره ای.
وی ادامه داد: این رویارویی هنرمند با جهان در ذات خود نوعی طنز است، گاهی هنرمند می خواهد جهان را به سخره بگیرد و گاه می خواهد با كمترین چیزها مثل كلمات، رنگ، موسیقی و... در برابر هیاهوی جهان بایستد، به جنگ جهان برود، یا آن را آباد كند و این نشان از طنز نهفته در ذات زندگی و هنر دارد.
این شاعر با تاكید بر جنبه های هستی شناسانه آدمی و زندگی او در جهان اظهار كرد: هر انسان هنرمندی چه شاد باشد چه غمگین، با خبر باشد یا بی خبر، در واقع كار طنز انجام می دهد.
وی با نقل این جمله كریستین بوبن كه «بیهوده ترین كار جهان نوشتن كتاب است» گفت: اما نویسنده تصور می كند كه این بیهوده ترین كار ، بهترین و تاثیر گذارترین كار جهان است و این عین طنز است.
نظر آهاری در پاسخ به پرسشی مبنی بر این كه چرا در نوشته های شما كه حال و هوای عرفانی بر آن حاكم است، رگه هایی خفیف از طنز نیز وجود دارد، گفت: اتفاقا خودم به این مسئله برخورد كرده ام و فكر كردم آن سوی اندوه یا تراژدی جهان، كمدی و طنز هستی اتفاق می افتد و چون من خیلی به تراژدی هستی می اندیشم، از حوالی فضای كمیك آن نیز رد می شوم.
وی افزود: چه چیز خنده دارتر از این كه موجودی با این همه تفاخر و احترام پا به هستی می گذارد و زندگی اش به سادگی پژمردن یك گل، پر زدن یك سنجاقك، و بخار شدن قطره ای آب تمام می شود؟ با این حال او از این غافل است و خود را با هر چیز پایدار و پاینده ای یكسان می داند. بنابر این در ذات نگریستن به هستی، خندیدن به آن نیز وجود دارد.
ماهیت پارادوكسیكال انسان و جهان
این نویسنده كشورمان ماهیت جهان و انسان را پارادوكسیكال خواند و تصریح كرد: تناقض در ذات جهان و زندگی انسان وجود دارد، همان لحظه كه به دنیا می آییم، مرگ دارد شروع می شود. آسانی و سختی با هم وجود دارد و هر چیز خنده داری در عین حال می تواند غمناك باشد و از این رو كمدی و تراژدی هم در ذات هستی جریان دارد و نشانگر ماهیت پارادوكسیكال آن است.
نظر آهاری در ادامه با تاكید بر نقش هستی شناسانه هنرمند گفت: هر هنرمندی در حال انجام كاری هستی شناسانه است. در این میان همه چیز به نوع رویارویی انسان با جهان بستگی دارد. اگر هنرمندی به تراژدی می پردازد، سهم خود را باز گفته و خود اوست كه چنین پنجره ای رو به جهان باز كرده است. همچنین اگر كمدی و طنز می نویسد، پنجره خود را گشوده است.
این شاعر در بخش دیگری از سخنانش اظهار كرد: گذشتگان ما راه هایی یافته بودند كه در آن ها اجازه رویش كلمات وجود داشته باشد؛ بزرگان ما در ادبیات گریزگاه هایی را به ما یاد داده اند تا بتوانیم از تنگناها خواه تنگناهای فرهنگی اجتماعی، خواه تنگنا های سیاسی و حتی گاهی تنگنای كل جهان به درآییم.
وی با تاكید بر نقش حافظ و مولوی در گشودن این راه و یافتن این گریزگاه ها تصریح كرد: اینان اصلاح گران اجتماعی و منتقدانی جسور بودند كه گاه با زبان مطایبه و طنز جهان، دیگران و یا اعتقاداتی را كه بعضا آلوده و پوسیده است به چالش می كشند و از این طریق می توانند راه های گریز را به ما بیاموزند.
نظر آهاری در پایان گفت: گذشتگان به ما آموختند چگونه می توان بر روی دیوار های سیمانی، پنجره هایی ساخت كه هر یك به سوی افقی روشن گشوده شود.
لازم به ذكر است كه اختتامیه هفتمین جشنواره سراسری طنز مكتوب با معرفی برگزیدگان آن، 26 شهریور ماه در تالار اندیشه حوزه هنری برگزار می شود.