منیژه آرمین: داستان انقلاب مسیری برای شناخت تاریخ و فرهنگ است/ شاهد حضور داستان ایرانی هستیم
تاریخ ارسال : 1396/01/20
دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب با بیان اینكه داستان انقلاب برای بیان واقعیتهای یك دوران نیست؛ بلكه مسیری برای شناخت تاریخ و فرهنگ است، گفت: محتوای عالی ساختار عالی میخواهد و این اتفاق خوبی است كه در سالهای اخیر در ادبیات داستانی انقلاب مشاهده میشود.
به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، مراسم اختتامیه نهمین جشنواره داستان انقلاب، همزمان با آغاز هفته هنر انقلاب در تالار سوره حوزه هنری برگزار شد. در این مراسم منیژه آرمین دبیر علمی جشنواره داستان انقلاب، با یادی از مرحوم امیرحسین فردی، از همزمانی اختتامیه جشنواره داستان انقلاب با هفته هنر انقلاب به نیكی یاد كرد و افزود: داستان انقلاب جزوی از هنر انقلاب است.
وی ادامه داد: داستان اگر چه سابقه طولانی در نظم و نثر كهن ایران دارد اما به معنای امروزی، زاده ترجمه و همزمان با خیزش است. سایه این فكر كه منور الفكری در تقابل با مذهب است از مشروطیت شروع شد و هنرمندان و نویسندگان تحت تاثیر این تفكر قرار گرفتند.
دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب بیان كرد: یكی از جلوههای این تفكر عدم حضور مردم و باورهایشان در داستان است. البته در داستانهای نویسندگانی چون هدایت و چوبك، حضور مردم را به طنز و تمسخر میبینیم اما آن شخصیت پردازی و تاثیر در آن وجود ندارد.
آرمین با بیان اینكه در این میان جلال آل احمد كه از دوری گزیدگان این جریان بود استثناء به شمار میرود، اظهار كرد: او با نوشتن كتابهایی چون غربزدگی، خدمت و خیانت روشنفكران و خسی در میقات حضور مذهب را جدی میگرفت. جمله معروف شریعتی كه در زیر قراردادهای ننگین امضای هیچ طلبه نجف رفتهای وجود ندارد، دقیقا میراث تفكر آل احمد است.
وی با بیان اینكه مردم حضوری موثر در داستانهای آل احمد دارند، تصریح كرد: سیمین دانشوركه به نظر من داستان نویسی تواناتر از آل احمد است، با چنین تفكری قلم زده است. وی در رمان سووشون به نوعی از وقوع انقلاب در آینده خبر میدهد.
دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب با بیان اینكه در هنگام شكلگیری انقلاب اسلامی داستان نویسان به خلق آثار انقلابی روی آوردند، خاطرنشان كرد: در آن دوران داستانهای زیادی نوشته شد كه دچار ضعف ساختاری بودند. اما فراموش نكنیم كه این آثار خارج از حیطه نقد ساختاری، تصویر تمامنمایی از وقایع زمان خود است.
آرمین اضافه كرد: آدمهای امروزی وقتی این داستانها را بخوانند میگویند شعار زده است. ولی نمیدانند كه شعار جزوی از زندگی مردم و خوراك روزانهشان بود.
وی با اشاره به اینكه طبیعی است پس از گذر از سالهای شور و شیدایی، از خود بپرسیم اینك در كجای داستان انقلاب ایستادهایم، عنوان كرد: بعد از نزدیك به 40 سال میبینیم همانگونه كه نوزاد رشد میكند، ادبیات داستانی ما در زمینه انقلاب نیز رشد كرده است. اینك همه به این نتیجه رسیدهایم كه انقلاب ریشههایی عمیق در زمانها و مكانهایی دور دارد.
دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب ادامه داد: داستان انقلاب برای بیان واقعیتهای یك دوران نیست؛ بلكه مسیری برای شناخت تاریخ و فرهنگ است. محتوای عالی ساختار عالی نیز میخواهد و این اتفاق خوبی است كه در سالهای اخیر در ادبیات داستانی انقلاب مشاهده میشود.
آرمین با تاكید بر اینكه در سالهای اخیر شاهد نویسندگانی هستیم كه هم انقلاب را میفهمند و هم ابعاد چندگانه داستان را درك میكنند، گفت: بر خلاف نظر برخی كه میگویند ما داستان ایرانی نداریم، من میگویم ما اینك شاهد حضور داستان ایرانی هستیم یعنی داستانی كه تشخص خود را دارد.
وی سپس به جشنواره داستان انقلاب اسلامی اشاره كرد و افزود: كتابهای خوبی در امر مستند منتشر شدهاند كه در ظرف جشنواره داستان انقلاب نگنجیده است و جا دارد از مسئولین درخواست كنم كه در دورههای بعد بخشی را به این امر بسیار مهم اختصاص دهند.
دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب با بیان اینكه به عنوان یك عضو كوچك از جامعه ادبی باید بگویم گذشتن از این دوران چندان هم بیخطر نیست، اذعان كرد: در سالهای اخیر با وجود تغییراتی كه داستان داشته است، رگههایی از ابتذال در آن وجود دارد و نوعی ادبیات لمپنی نه به ضرورت، بلكه به عنوان روشنفكر نمایی در بعضی از آثار دیده شده است. نوعی شلختگی در نثر محجوب و كشاندن زبان محاوره به رهاییت كه به نظر من اگر زبان فارسی بخواهد در داستان اینگونه پیش برود چیزی از آن باقی نمیماند.
آرمین با اشاره به طرحهای ضعیف و نداشتن رابطههای منطقی بین عناصر داستان، بیان كرد: برخی داستانها درباره انقلاب است اما حماسه حضور كم رنگی در آن دارد؛ حماسه چیزی است كه در زبان و ساختار باید وجود داشته باشد.
وی در پایان با تقدیر از بومی نویسی نویسندگان آن هم نه به صورت افراطی، به آسیبی دیگر در داستاننویسی اشاره كرد و گفت: گرایش به كلیشهها در سوژههای كتابهایی كه جایزه گرفتند یكی از مشكلات داستاننویسی است. نظر من این است كه الگوسازی در همه زمینهها به غیر از هنر خوب است. هنر باید تشخص و تجربه شخصی نویسنده و روشهای خودساخته او باشد.
براساس این گزارش، پس از صحبتهای دبیر علمی نهمین جشنواره داستان انقلاب، از كتابهای «بود و نابود» اثر سید هاشم حسینی، «ستارهها» اثر رقیه سادات صفوی، «جشن ازما بهترون» اثر مشترك خسرو باباخانی و رقیه سادات صفوی ، «تبخال» اثر احسان قدیری، «رویای یك عمارت فرعونی» اثر خسرو باباخانی، «شب پنجم»اثر فریبا امینی و «مترسك» اثر معصومه عیوضی كه برگزیدگان دوره گذشته این جشنواره بودند، رونمایی شد.