در جلسه نقد و بررسی آثار به نمایش درآمده در جشنواره تئاتر ماه مطرح شد: فرم امروزی آموزه های كهن در آثار حفظ شود

تاریخ ارسال : 1391/07/24

در جلسه نقد آثار نمایشی كودك و نوجوان كه شامگاه یكشنبه 23 مهرماه در سالن "ماه" حوزه هنری برگزار شد، رضا آشفته منتقد و پژوهشگر تئاتر گفت: اگر نویسنده در نمایشنامه ها به سراغ آموز های كهن می رود، بایستی فرم امروزی داستان را حفظ كند.
به گزارش روابط عمومی نهمین جشنواره سراسری تئاتر ماه، آشفته منتقد تئاتر، در ابتدای جلسه نقد و بررسی آثار اجرا شده حوزه كودك و نوجوان گفت: در نمایش پهلوان كچل دراماتورژی صورت گرفته و با كنار گذاشتن قصه قدیمی، كاراكتر جدیدی خلق می شود كه خواستار رسیدن به ابعاد تازه انسانی است.
آشفته ادامه داد: در روند این قصه به جای شخصیت حسن كچل كه شخصی منزوی و به دور از اجتماع بوده، پهلوانی با ارتباطات و دوستان زیاد شكل می گیرد.
وی با اشاره به وجود علم روانشناسی در این كار افزود: روانشناسی موجود در این متن باعث باورپذیری و تاثیر پذیری بیشتر متن می شود كه اگر این اثر با گروه حرفه ای تر و امكانات بیشتر اجرا می شد دارای تاثیرات زیادی بود اما همین اجرا نیز قابل قبول است.
آشفته در پاسخ به این سوال كه وجود تمام افسانه ها رابه لحاظ فرم و محتوا برای كودكان مناسب می داند یا خیر گفت: از عواملی كه ضرورت بودن فرهنگ شفایی را ایجاد می كند، خود مردم هستند و چیزی كه باعث تداوم آن شود فانتزی بودن و وجوه سرگرم كننده آن است، زیرا در ایام گذشته این بزرگترها بودند كه راویان قصه ها بوده و آن را سینه به سینه نقل می كردند. آن چیزی كه زمانه ما ایجاب می كند به سراغ قصه برویم ریشه درناخودآگاه افراد دارد.
این منتقد تئاتر با بیان اینكه قداستی كه برای متون كهن درگذشته وجود داشت در حال حاضر نیست، ادامه داد: در گذشته در آثار، رستم و سهراب به شكل واقعی خود استفاده می شد اما اكنون آن قداست شكسته شده و كاراكترها به شكل امروزی وارد دارام می شوند. امروزه با وجود اینترنت جغرافیا و مرزبندی برای آرش و رستم وجود ندارد و با توجه به روابط انسانی باید بتوان از داستان های قدیمی، نمایش جدید خلق كرد.
وی با مهم دانستن مشاركت تماشاگر در متن خاطر نشان كرد: اگر كسی برای كودكان می نویسد، ابتدا باید سنین كودكان و نوجوانان را تفكیك كرده و برای هركدام از این گروه جداگانه نوشت. اگر نویسنده در نمایشنامه ها به سراغ آموز های كهن می رود، بایستی فرم امروزی داستان را حفظ كند.
منوچهر اكبرلو نمایشنامه نویس و پژوهشگر تئاتر كودك كه اجرای این جلسه را به عهده داشت، گفت: در دنیای  امروز، مشاركت جستن مخاطب در ارزشیابی تئاتر كودك بسیار مهم است و دوران متكلم وحده بودن  هنر به سر آمده، اما آثار نمایشی كه اینجا شاهد آن بودم، همگی از این نوع بوده و كمتر كوششی در حضور بچه ها در جریان نمایش شد.
آشفته در خصوص ارتباط مخاطب در آثار نمایشی در این دوره گفت: حضور مخاطب در تئاتر به شكل كلاسیك است یعنی تماشاگر نشسته و كار را می بیند. اما تماشاگر می تواند با مشاركت ذهنی در كار حضور داشته و در مواقعی قضاوت كند.
این پژوهشگر تئاتر در خصوص نمایش "قصه خوب خدا" افزود: موضوع این نمایش درباره پرسش اساسی كودكان كه خدا چه هست و در كجا قرار دارد، است. كودكی بیمار، درمان خود را از خدا می خواهد و در این مسیر، راه سلوك در پیش گرفته و به عناوین مختلف به دیگران كمك می كند اما در نهایت در می یابد كه خدا در قلب تك تك آدم ها قرار دارد.
اكبرلو نمایش "قصه خوب خدا" را به لحاظ مفهوم  و شیوه اجرا مناسب نوجوانان ندانست و گفت: خردسالان و كودكان مفاهیم تجریدی را متوجه نمی شوند و مفهوم شناخت خدا برای كودكان مقطع ابتدایی هم زود است زیرا كودكان تجربه مناسبی از این مفهوم ندارند.
وی با اشاره به اینكه در تئاتر كودك مشخص كردن گروه سنی، جنس شوخی و شخصیت ها بایستی مشخص شود، ادامه داد: نباید دغدغه ها و علایق شخصی را در خلق نمایش برای كودكان لحاظ كرد.
در ادامه این جلسه محمد حاج بابایی كارگردان نمایش "دوست شگفت انگیز نیك" در پاسخ به وجود لحن كودكانه در كار گفت: فكر می كنم شكل اجرای این نمایش برای بیننده باور پذیراست و ارتباطی كه كودكان با این اثر برقرار كرده اند زیاد بود.
اكبرلو ملاك انتخاب آثار در جشنواره ها را نظرات داور خواند و اضافه كرد: ملاك گزینش در آثار نمایشی استقبال مخاطب نیست، زیرا در بسیاری مواقع مخاطب با پیام نامناسب و شخصیت منفی كار ارتباط برقرار می كنند. داور بر آثار نمایشی، بر اساس معیار داوری قضاوت می كند.
آشفته در پایان این نشست  تاكید كرد: كلیشه های رایج تبدیل به غلط های رایج می شود و هنرمندی ماندگارتر می شود كه كارهای متفاوتی در زمان خود و حتی آینده خلق كند. بازیگری در ذهن ها می ماند كه كار جدید ارائه دهد.