تاثیرگذاری واقعه ای با وسعت عاشورا از نگاه هنرمندان ایرانی؛ تصویرگرهای عاشوار امسال به سوگواره هفتم می پیوندند

تاریخ ارسال : 1391/08/03

«هنر تصویرسازی از شاخه هنرهای کاربردی است که تصویرگر ضمن بهره¬مندی از خیال خود برای بیان هنری¬اش، جامعه¬اش را نیز با اثرش بهره¬مند می¬کند. تصویرگر باید ضمن خلق یک تصویر و رعایت اصول هنری در آن، تا حدودی به سلیقة سفارش¬دهنده هم نزدیک شود. این سفارش¬دهنده گاهی خود مردم هستند. مانند یک گرافیست. هنرمند تصویرگر و یا گرافیست اگر فاصله¬اش با سفارش¬دهندة اثرش و یا مخاطب¬اش زیاد شود، تنها کاری انجام داده که باید خودش ببیند و خودش از آن تعریف کند!
تصویرگر باید در کنار بالا بردن سواد هنری خود و سپس تلاش برای بالابردن سواد هنری جامعه¬اش، رفتار اجتماعی و خواسته¬های مردم را نیز رصد کند. او باید سعی کند تا پیام¬هایی را که در صدد انتقال آن است، ضمن برخورداری از محتوا، زیبایی¬شناسی هم داشته باشد.»

متن فوق یکی از تعاریفی است که در خصوص تصویرسازی بیان شده است. در این تعریف انتقال مفهوم، بیان ایده و ادراک از عناصر تجسمی و رعایت اصول زیباشناسی ضمن برقرار ارتباط با مخاطب از اصول این شاخه علم گرافیک محسوب شده است.
در سوگواره هنر عاشورایی که دوره هفتم آن را به انتظار نشسته¬ایم، ورود تصویرسازی به شاخه¬های قابل رقابت این سوگواره، اتفاقی است که بسیاری از آن خوشنودند. تصویرسازی واقعه¬ای به وسعت عاشورا، آن هم از نگاه هنرمندانی که خیال خود را به واقعة عاشورا گره می¬زنند تا طرحی نو دراندازند، ما را برای دیدن نمایشگاه این سوگواره مشتاق¬تر می¬کند. از این رو با یکی از شرکت¬کنندگان در دوره¬های پیشین به گفتگو نشسته¬ایم که در ادامه می¬خوانید:
مهدی تمیزی با حضور در 3 دوره از 6 دورة پیش، 3 رتبه را به خود اختصاص داده است. در دورة دوم: مقام سوم بخش پوستر؛ در دورة چهارم: لوح تقدیر بخش پوستر و در دوره ششم: مقام دوم بخش پوستر.
پراهمیت¬ترین بخش خلق یک پوستر، حضور نماد و نشانه¬ایست که متأسفانه در آثار گرافیکی آیینی ـ مذهبی، به سمت تکرار می¬رود. از این رو به نمادها و نشانه¬هایی پرداختیم که این گرافیست در کارهایش از آنها بهره برده و تأکید دارد که یکی از عوامل دیده شدن اثرش به عنوان اثر برنده است. البته پیش از شروع، مهدی تمیزی نظر خود را در مورد وضع موجود چنین بیان کرد که: «دچار یک بحران مسابقه¬زدگی شده¬ایم. هر چند زیاد بودن مسابقه¬ها باعث شناسایی استعدادهای تازه می¬شود اما در این میان کپی¬کاری نیز به اوج رسیده. به نظر من این سوگوارة هنری بعد از گذشت 7 دوره، بهتر است به صورت 2 سالانه برگزار شود. 2 سال فاصله بین هر مسابقه، بهبود کیفی آثار را در پی¬خواهد داشت». او ضمن آنکه معتقد است در طراحی پوسترهای آیینی ـ مذهبی می¬بایستی ضمن بهره¬گیری از علوم هنری، خواستگاه¬های مردم همان جامعه را نیز در نظر گرفت، پیرامون 3 پوستر پیشین خود گفت: «سعی من در هر 3 پوستر عاشورایی آن بوده تا از نمادها، نشانه-ها و فضایی استفاده کنم که پیشتر، کسی از آنها استفاده نکرده باشد. در دورة دوم این سوگواره ـ که اولین حضور من بود ـ فضای یکی از حکایت¬های بسیار شنیده شده و رایج در روضه¬های سیدالشهدا، یعنی ورود کاروان اسیران به شام را در قالب یک تصویرسازی ارائه کردم. آن هم با کلاژی از مینیاتورهای به چشم آشنای مردم ایران. در حقیقت فضایی را بازسازی کردم که در دل مردمان عاشق حسین¬بن¬علی جای دارد. همین. پس نه به دلیل جایزه¬ای که هیئت محترم داوران به این اثر دادند، بلکه به همان دلیل ساده¬ای که برای خلق این اثر عنوان کردم، اکنون در برخی از هیئت¬های مذهبی شهرم این کار را می¬بینم و نیز چشم¬هایی که از دیدن آن نمناک می¬شود.
در سوگواره چهارم از تصویر یک وسیلة بسیار خاطره¬انگیز یعنی شهرفرهنگی استفاده کردم. شهرفرنگی وسیله¬ایست که در گذشته مردم می¬توانستند با نگاه کردن در آن، تصاویر شهرهای دور را ببینند. شاید یکی از آن شهرها هم شام باشد. شهری که کاروان اسیران کربلا و سرهای بریدة مردان کربلا به آن وارد شد. شهری که در آن به آل پیامبر ناسزا گفتند. شهری که من می¬خواستم از دریچة شهرفرنگی به مخاطبم نشان بدهم شام بود. پس در کنار تصویر شهرفرنگی این بیت را نوشتم که خود گویای همه چیز است: «پرپر گُلانِ فاطمه بر نیزه¬ها نِگر / بهرِ یزید، تحفه سوی شام می¬برند». اما به نظرم ساده¬ترین کار را در سوگواره ششم انجام دادم. یعنی یکی از رفتارهای معمول زمان عزاداری¬ها را به عنوان نماد و نشانه¬ وارد پوستر کردم و آن اعلام لعنت بر دشمنان آل پیامبر از سوی مرشد است و گفتن واژة "بشمار" از سوی حاضران. البته در اصل، این واژه "بیش¬باد" و یا "بی¬شمار" بوده که به مرور ساده و شکسته شده است. برای اجرای این پوستر، از تصویر یک کاشی خشتی ـ متعلق به آب¬انباری در اصفهان ـ استفاده کردم که روی آن به خط نستعلیق این عبارت نوشته شده است: «لعنت بر یزید پلید». در زیر کاشی هم واژة "بشمار" را اضافه کردم».
مهدی تمیزی که نقطه قوت کارهای او سادگی در کنار پیامی محکم و مشخص است، درباره آثار گرافیکی حوزة آیینی ـ مذهبی می¬گوید: «به نظر من پوستری که برای آیین و مذهب طراحی می¬شود، باید ضمن حفظ ارزش¬های هنری، اندیشة جامعة معتقد به آن آیین و مذهب را هم سیراب کند. در چنین فضایی، حضور نمادها و نشانه¬هایی دور از ذهن جامعة هدف، جز گشتن در دایرة بسته¬ای به نام "حضور در فلان مسابقه" چیز دیگری نیست. باید در خلق آثار آیینی ـ مذهبی، به گروه مخاطب توجه بیشتری شود».
وی با اشاره به ایجاد بخش تصویرسازی در مسابقة امسال گفت: «بدعت خوبی که در این سوگواره گذاشته شد، اضافه شدن تصویرسازی به بخش¬های مسابقه است و امیدوارم برای دوره¬های آینده، عکس، نقاشی، مجسمه و حتی چیدمان هم اضافه شود.
مهدی تمیزی ضمن درخواست از برگزارکنندگان این مسابقه برای بازترکردن دایرة موضوع¬های وابسته به رویداد عاشورا گفت: «به عنوان مثال، به میراث¬فرهنگی عاشورایی نیز می¬توان به عنوان یک موضوع نگاه کرد. آثار معماری، آثار هنری دکوراتیو، آثار هنری تجسمی، آثار مکتوب و نسخه¬های خطی، حتی میراث شفاهی، همگی پتانسیل لازم برای ظاهر شدن در مقام موضوع را دارند. مگر نه اینکه یکی از وظایف ما پاسداری از میراث گذشتگان است. آن هم میراثی که با عشق به حسین¬بن¬علی و دیگر بزرگان دینی در زمان¬هایی پیش¬تر از ما خلق شده¬اند».
امسال نیز طبق روال سال¬های پیش، هفتمین سوگواره هنر عاشورایی در آذر 1391 ـ همزمان با محرم¬الحرام 1434 ه.ق ـ برگزار می¬شود. هنرمندانی که تمایل به شرکت در این سوگواره را دارند می¬توانند تا تاریخ 15 آبان 1391 آثار خود را به دبیرخانة این سوگواره تحویل دهند.
علاقه¬مندان می¬توانند برای اطلاع از شرایط و مقررات سوگواره به دبیرخانه مرکزی جشنواره¬های حوزه هنری به نشانی اینترنتی www.artfest.ir مراجعه نمایند.