آقاخانی: «روزهای بیقوام» از انسان، شرایط و موقعیت به اندیشه میرسد
ایوب آقاخانی، مدیر دفتر مطالعات و پژوهشهای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری و نویسنده «روزهای بی قوام» درباره این نمایشنامه بیان کرد: «روزهای بیقوام» از انسان، شرایط و موقعیت به اندیشه میرسد.
تاریخ ارسال : 1398/1/24
به گزارش روابط عمومی سپهر سوره هنر، ایوب آقاخانی چهرهای که سال 97 را در حوزه هنری با کارنامهای بسیار فعال پشت سر گذاشت؛ از فصلنامه «صحنه» تا دفتر مطالعات و پژوهش مرکز هنرهای نمایشی گرفته تا نگارش نمایشنامه «روزهای بیقوام» ویژه ایامالله دهه فجر که هر کدام دنیایی از فعالیتهای گوناگون را در پی داشته است. آقاخانی که این روزها با یک گروه 5نفره درگیر نگارش نمایشنامهای فاخر با موضوع زندگانی امام خمینی(ره) است در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری گفت: بررسی و کارشناسی آثاری است که در حوزه نمایش اعم از نمایشنامه، پژوهش و مقالاتی که میتوانند به شکل کتاب چاپ شوند، درخواست چاپ و انتشار از سوی انتشارات سوره مهر و دیگر ناشران مرتبط با حوزه هنری در تهران و دیگر استانها را دارند توسط مرکز مطالعات و پژوهشهای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری انجام میشود. این آثار به شرطی به مرحله چاپ خواهد رسید که دفتر مطالعات مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری آن را تایید کند.
آقاخانی افزود: در سال 97 تعداد 167 اثر مکتوب مورد ارزیابی مرکز مطالعات و پژوهشهای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری قرار گرفت. آثار ارزیابی شده شامل 4 اثر پژوهشی و 163 اثر نمایشنامه است که از این میان 33 اثر برای چاپ و انتشار تایید شدند.
وی در ادامه گفت: یکی از فعالیتهای ما در حوزه چاپ و انتشار آثار مکتوب نمایشی تنها به تایید و یا رد صلاحیت آن ختم نمیشود، بلکه آثاری که با اعمال اصلاحات مورد نظر به امتیاز لازم برای چاپ میرسد از سوی ما پیگیری میشود.
آقاخانی، نویسنده نمایشنامه «روزهای بیقوام» که سال 97 را با موفقیتهای گستردهای با این نمایش پشت سر گذاشت، در مورد این اثر گفت: سال گذشته 20 گروه نمایشی از سراسر کشور این نمایش را همزمان روی صحنه نمایش بردند. به عنوان یک نویسنده تماشای 20 نگاه متفاوت به نمایشنامهای که نوشته است جذابیت زیادی دارد. مشتاقانه در انتظار تماشای تمامی نسخههای تولید شده نمایش «روزهای بیقوام» هستم؛ چرا که فیلم اجرای هر کدام از این گروهها در حال جمعآوری از سوی امور استانهای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری است و قرار است 3اثر از میان آنها برای اجرا در تهران و همزمان با هفته هنر انقلاب انتخاب شود.
وی افزود: در سرتاسر ایران هیچ اثری به این نیت و با دقتی علمی و آکادمیک، دور از شعار و با توجه به استانداردهای کیفی تولید و تهیه نشد و تنها مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری برای آن پیشقدم شد.
آقاخانی با تاکید بر خشنودی خود از نگارش این اثر گفت: «روزهای بیقوام» یکی از نمایشنامههای خوب من است و اصلا به آن نگاهی سفارشی و آمرانه ندارم؛ چرا که در مرحله اول هیچکسی از من نخواسته بود و در مرحله دوم اثر «روزهای بیقوام» حاصل ویرایش و نظم بخشیدن به داشتههای قبلی و تصمیمات پیشین هنری من است. به این ترتیب «روزهای بیقوام» آماده منطبق شدن بر ملزومات تولید چنین نمایشنامهای به مناسبت چهلسالگی انقلاب اسلامی بود.
این مدرس تئاتر ادامه داد: طی بررسیها و رصدی که از تلاش ناموفق دیگر نمایشنامهنویسان برای نگارش چنین نمایشنامهای داشتم، متوجه موضوع مهمی در دلیل عدم موفقیت آنها شدم. بزرگترین ضعف آنها برای تولید یک نمایشنامه به مناسبت چهل سالگی انقلاب و یا مناسبتهای مشابه آن ایده و برنامهریزی غلط است. تصور اینکه در نگارش نمایشنامه هرچه هیجانیتر عمل کرده و با رگهای متورم ارزشهای انقلاب را زیر ذرهبین قرار دهند و بزرگنمایی کنند اثری خوشایندتر تولید میشود، خطای بزرگی است که به شکست آن منجر میشود؛ چرا که اینکار مخاطب را از خود زده میکند. این در حالی است که «روزهای بیقوام» هیچ چیز را زیر ذرهبین قرار نمیدهد، بلکه یک واقعه تاریخی را در قالب یک داستان خانوادگی مورد توجه قرار میدهد. به این ترتیب «روزهای بیقوام» به جای پرداختن به تفکر و عقیده تنها به شیوه نگاه توجه میکند.
وی در معرفی بیشتر داستان این نمایشنامه گفت: «روزهای بیقوام» به گزارش زندگی خانوادگی یک معلمه میپردازد. معلمهای که خانواده آن به طور ناگهانی به دلیل علامت سوالهای بیشماری که ابتدای نمایش نمایان میشوند دچار مشکلات و شرایط خاصی میشود. این شرایط خاص و ناگهانی برای این خانواده مخاطب را با وضعیت جامعه در دی ماه سال 57 آشنا میکند.
آقاخانی افزود: از صمیم قلب «روزهای بی قوام» را دوست داشته و برایم جذاب است. چرا که نمایشنامهای بهدور از شعار، تهییج، ایدئولوژی، تبلیغات و مشتهای گره کرده است که با انسان، عواطف و تفکر انسانی سر و کار دارد.
کارگردانی «تکههای سنگین سرب» گفت: در «روزهای بی قوام» تلاش داشتم تا به جای شعار و اندیشههای یک انسان به اصل وجودی و شخصیت آن انسان، شرایط و به موقعیت یک خانواده نزدیک شدم. «روزهای بی قوام» در ابتدای کار به اصل وجودی انسان نزدیک میشود سپس به اندیشههای آن میپردازد؛ چرا که مخاطب با اندیشههای انسان نمایشنامه بیگانه و حتی مخالف هم نیست. مخاطب هنگامی این اندیشهها را پس میزند که بد و ناپسند مطرح شوند. بد و ناپسند به همان معنای شعاری و زننده بودن است.
وی در خصوص جذابیت یک اثر نمایشی گفت: برای جذابیت یک داستان واقعی و تاریخی با انبوهی از اندیشههای گوناگون باید در ابتدای کار موقعیت، شخصیت یا شخصیتهای داستان را معرفی کرد تا مخاطب تمامی ویژگیهای آن شخصیت و شرایط وی را درک کند، سپس اقدام به بیان افکار و اندیشههای آن شخصیت کنیم؛ به این ترتیب مورد پذیرش مخاطب قرار میگیرد.
آقاخانی در همین راستا افزود: نمایش انقلابی با موضوع مناسبتی که اندیشه مطرح شده در آن جلوتر و زودتر از شخصیت اصلی داستان حرکت کند با شکست مواجه میشود. رمز موفقیت «روزهای بی قوام» هم در آگاهی از چنین موضوعی است.
این نویسنده موفق و توانای تئاتر کشور در معرفی داستان این نمایشنامه گفت: «روزهای بی قوام» به یک خانواده سه نفره میپردازد که زن خانواده معلم، مرد کارمند وزارت راه وقت با فرزند پسری 8ساله در حال زندگی هستند تا اینکه خانواده مجبور میشود درست زمانی که جامعه دچار التهابهای جریانات انقلاب است بیش از گذشته وارد سطح و لایههای اجتماع شوند.
مدیر دفتر مطالعات و پژوهشهای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری با تاکید بر ماندگاری تازهترین اثر انقلابی خود افزود: «روزهای بی قوام» نمایشنامهای است که اگر چهل سال آینده کسی بخواهد اطلاعات و مروری بر وضعیت نیم و یا بیش از نیم قرن تاریخ ایران بداند، میتواند گزارش نزدیک به واقعیتی را در این نمایشنامه بخواند.
وی در خصوص چاپ و نشر این نمایشنامه گفت: نمایشنامه «روزهای بی قوام» قرار است در قالب کتاب منتشر شود. اثرِ مورد تایید انتشارات سوره مهر به این ناشر تحویل شده است اما به دلایل گوناگون مشکلات اقتصادی و کمبود کاغذ هنوز خبری از چاپ و انتشار آن نیست.
آقاخانی که در سال گذشته بار دیگر پروژه موفق «چهار فصل تئاتر ایران» را اینبار در حوزه هنری فعال کرده بود در مورد فصلهای برگزار شده این پروژه تاکنون گفت: فصل نخست از دوره جدید پروژه «چهارفصل تئاتر ایران» با عنوان ایران در بستر تاریخ در سال 97 برگزار شد. در فصل اول طرحهای ارائه شده از سوی یازده نفر پذیرفته شد و تمام شرکتکنندگان در این فصل توانستند طبق برنامهریزیهای ما پیشروی کرده و نمایشنامههای خود را تکمیل کرده و تحویل دهند. این یازده نمایشنامه تولیدی به هیئت علمی این فصل متشکل از آقایان «حسین پاکدل»، «شهرام زرگر»، و «فرهاد امینی» داده شده است تا کارشناسیهای لازم برای تایید صلاحیت چاپ هرکدام از نمایشنامهها انجام شود.
وی افزود: فراخوان فصل دوم دوره جدید «چهارفصل تئاتر ایران» نیز با رویکرد آثار «کمیک» منتشر شده و تاکنون تعداد قابل توجهی طرحهای داوطلبان به دست ما رسیده است. همچنین هیئت علمی این فصل نیز بهزودی معرفی میشوند.
آقاخانی ادامه داد: پروژه «چهارفصل تئاتر ایران» را با هدف تقویت زیرساختهای و بنیههای نمایشنامهنویسی خارج از پایتخت را در حد بضاعت خودمان تقویت کنیم. هیچ شکی برای موفقیت این حرکت تولیدی و آموزشی ندارم؛ چرا که پیش از این چنین پروژهای دستاوردهای بسیار ارزشمندی برای نمایشنامهنویسی کشور داشته و همچنان دارد. تنها نگرانی من در این پروژه تداوم اجرای پروژه است؛ چرا که در غیر این صورت بار دیگر وقفهای شاید طولانی در برپایی آن ایجاد شود که روند گسترش این جنبش و انجام رسالت آموزشی را که بر عهده ماست کُند خواهد کرد. البته تا امروز علاوه بر همکاریهای موثر در سال97 این پروژه، حمایتهای شفاهی برای ادامه برپایی این پروژه در سال98 از سوی حوزه هنری شده است.
دبیر و موسس پروژه ملی«چهار فصل تئاتر ایران» در پایان گفت: همه هنرمندان تئاتر در فضای قدسی تئاتر وظایفی دارند. ما نیز در دفتر مطالعات و پژوهشها به عنوان یکی از علمیترین هستههای مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری در نسبتی منطقی با توان این مرکز به وظایفمان عمل میکنیم و در تلاشیم تا اثرگذار باشیم.