گفت و گو با علی اکبر صادقی به بهانه داوری هفتمین سوگواره هنر عاشورایی؛ واقع نگاری و تصویرسازی مذهبی؛ آینه ای از بازتاب حماسه عاشورا

تاریخ ارسال : 1391/08/01

علی اکبر صادقی، داور هفتمین سوگواره هنر عاشورایی در بخش تصویرسازی که به عنوان نقاش و تصویرگر مذهبی و حماسی معروف است،  تصویرگر کتاب های مذهبی بسیاری چون  «عبادتی چون تفکر نيست»، سخنان حضرت محمد(ص)، «حقيقت بلندتر از آسمان»، سخنان امام جعفر صادق(ص) ،«فرزند زمان خويش باش»، سخنان حضرت علی(ع) است.

جایزه اول تصویرگران کتاب آسیا در سال 1978 برای کتاب "عبادتی چون تفکر نیست"، جایزه اول جشنواره لایپزیک در سال 1980 به عنوان زیباترین کتاب پیروزی و جایزه اول گرافیک برای بهترین تصویر گری کتاب سال تهران در سال 1368 از جمله جوایزی است که صادقی دریافت کرده است.ساخت فیلم انیمیشن به سبك فولكلوریك ایرانی، طراحی جلد کتاب و ساخت آثار حجمی مختلف، نمایشگاه های متعددی از آثار این هنرمند در داخل و خارج از کشور برپا شده اند و ... را می توان به فعالیت های این هنرمند اضافه کرد.

شیوه کار او یک نوع سوررئالیسم ایرانی است که بر پایه شیوه نقاشی سنتی و قهوه خانه ای بنا شده است. او در نقاشی هایش از اساطیر ، حماسه ها و فرهنگ ایرانی و مذهبی بهره می گیرد. در بسیاری از کارهای اولیه صادقی حضور یک یا چندین سلحشور با پوشش های جنگاوران ایران باستان چشمگیر است. برخی از این جنگاوران چهره خود صادقی را دارند.

صادقی در خصوص هنرآفرینی مذهبی گفت: نقاشان ایرانی بسیاری با موضوع عاشورا آثار ماندگاری را خلق کرده اند. به عنوان مثال استاد فرشچیان با تابلوی معروف ظهر عاشورا. از ویژگی های این اثر ماندگار این است که روحانیت واقعه و شخصیت ها به خوبی حفظ شده است. این گونه نقاشی هایی که به سبک قدیمی کشیده شده اند را من بیشتر می پسندم، آثاری که چهره شخصیت های مذهبی به نوعی پوشانده می شود با این تفکر که مبادا این چهره ها شبیه به تصویر کسی شود. این کار سببب می شود تا به نوعی تقدس و روحانیت شخصیت ها و واقعه مذهبی حفظ شود.

  این تصویرگر برجسته با اشاره به واقع گرایی در تصویرسازی مذهبی و علی الخصوص واقعه ای مذهبی چون عاشوار تصریح کرد: تصویر سازی مذهبی از موضوعاتی است که در این زمینه هر کس عقیده ای دارد،  من معتقدم تصویر باید به واقعیت نزدیک باشد و به سمت نقاشی کلاسیک برود که همه افراد جامعه آن را درک کنند. اینکه یک دایره قرمز روی بوم می گذارند و می گویند این عاشوراست و ... به نظر من درک درستی از واقعه به دست نمی دهد. در اینجا دوباره همان مثال تابلوی ظهر عاشورای استاد فرشچیان که جزو آثار ماندگار است کاربرد دارد. اثری که تعداد زیادی مخاطب با آن ارتباط برقرار می کنند یا حتی نقاشی های قهوه خانه ای که نسبت به آثار مدرن تصویرسازی ها و نقاشی های قوی تری در موضوع عاشورا انجام داده اند که به نظر من کارهای قوی تری است .

این چهره ماندگار همایش هفتم، در خصوص جایگاه نقاشی و تصویرسازی مذهبی ایران در سطح بین الملل خاطرنشان کرد:  در ملل مختلف نقاشی مذهبی چه دیواری و چه تابلویی در جایگاه خوبی قرار دارد؛ مثلا بسیاری از نقاشان معروف تابلوهای مذهبی مشهوری را در کلیساها با موضوعات مذهبی کار کرده اند. اما در ایران شاید به این اندازه پرداخته نشده است. متاسفانه طوری که احساس شود  جایگاه مخصوصی در هنر مذهبی سایر نقاط دنیا داشته باشیم نیست و یا خیلی کم و جزیی است . به نظر من در نقاشی های مذهبی روحانیت اثر باید حفظ و تصویر شود. زمانی داستان های قرآن را به من پیشنهاد دادند که تصویر کنم اما به نظر من داستان های قرآن تصویرکردنی نیست. کلماتی که در کتاب آسمانی وجود دارد تصویرکردنی نیست. در مساجد نقوش مذهبی با نشانه ها و نمادهای بسیار زیبای مذهبی کار شده است. یا در زیر گنبدها و طاق ها نقوش و نمادهای بسیار زیبا که به سمت بالا کشیده شده اند و رسیدن به خدا را القا می کند، دیده می شود. چنین مفهوم و تصویرسازی به نظر من بسیار مطلوب تر است تا پرفراژهای انسانی . باید بیشتر به آن سمت رفت تا اینکه حضرت علی را شمشیر به دست بکشیم این تصویر رفعت حضرت علی (ع) را نشان نمی دهد. با موتیف های ساده و خیلی زیبای نقوش ایرانی بیشتر موافق هستم.

صادقی در پیشنهادی به هنرمندان خواهان شرکت در این سوگواره اظهار داشت: باید به منابع مذهبی معتبر مراجعه کرد و واقعیت ها را به تصویر کشید. به نظر من هنرمندان باید یا شناخت خوبی از این واقعه داشته باشند و یا مطالعه عمیقی درخصوص این واقعه صورت دهند و به طور مثال اگر تصویرسازی درباره یکی از شخصیت های عاشورا باشد عنصر ایرانی بودن باید حفظ شود چون به هر حال این واقعه متعلق به شیعیان است و ارزش زیادی برای این فرهنگ و این جغرافیا دارد.