منوچهر اکبرلو: منتظر اجرای عمومی نمایشهای کودک تولید حوزه هنری هستیم
تاریخ ارسال : 1391/08/01
افزوده شدن بخش 
کودک به چند جشنواره مهم ایران از جمله جشنواره تئاتر ماه نشانگر این امر است که مدیران تئاتر متوجه شدهاند که بدون در نظر گرفتن این شاخهی مهم تئاتر، کارشان کامل نخواهد بود.
بخش تئاتر کودک و نوجوان که در نهمین جشنوارهی تئاتر ماه برای دومین سال پیاپی برگزار شد، امسال برای اولین بار به صورت مستقل و جداگانه از دیگر بخشهای جشنواره، میزبان شرکتکنندگان و مخاطبانش بود. به طوری که مراسم اختتامیهی آن نیز مستقل برگزاری شد. با توجه با اخبار و نظراتی که منتشر شده، کارشناسان از موفقیت این بخش از جشنوارهی تئاتر ماه خبر دادهاند و از سوی دیگر برگزار کنندگان جشنواره تئاتر ماه نیز از احتمال مستقل شدن کامل تئاتر کودک از جشنوارهی تئاتر ماه به عنوان جشنوارهای مختص کودکان و نوجوانان، نوید دادهاند. منوچهر اکبرلو، از فعالین شناخته شدهی تئاتر کودک نیز از نزدیک شاهد چگونه برگزار شدن بخش تئاتر کودک نهمین جشنوارهی سراسری تئاتر ماه بود. وی در مجموع نظر مثبتی به این رویداد دارد اما این هشدار را میدهد که مبادا این حرکت مقطعی و بیپشتوانه باشد. به همین بهانه خبرنگار صحنه با منوچهر اکبرلو؛ نویسنده، پژوهشگر و مدرس دانشگاه؛ به گفتوگو نشسته است که مشروح این گفتوگو را در پی میخوانید.
*آثار بخش کودک و نوجوان نهمین جشنواره تئاتر ماه را چگونه ارزیابی میکنید؟
ـ در مجموع میتوان گفت نمایشهای بخش کودک جشنواره نهم تئاتر ماه از لحاظ کیفی در سطح قابل قبولی قرار داشت. بدیهی است آثار هر جشنواره در سطوح مختلف بسیار خوب، متوسط و ضعیف قرار دارند. آنچه کیفیت کلی یک جشنواره را مشخص میکند نسبت این آثار است. بنابراین در آنجا که درصد قابل توجهی از این آثار کیفیت بالایی داشتند، من از کلیت آثار به عنوان یک سطح قابل قبول یاد میکنم. فکر میکنم یکی از دلایل آن نیز خود انتخاب کنندگان آثار باشند و تا آنجا که میدانم کارشناسانی برای آموزش و ارتقاء سطح کیفیت آثار از مدتها قبل به شهرستانها اعزام شدند و این شاهد مثال خوبی است بر این حرف که با آموزش میتوان کیفیت را افزایش داد. اما انتظار میرفت این بخش از جشنواره، انتشاراتی را هم با خود همراه میداشت. از آنجا که دبیر محترم جشنواره و نیز مسئول بخش کودک و نوجوان جشنواره از نویسندگان و پژوهشگران تئاتر کودک هستند، وجه علمی و پژوهشی با وجود نسبتهای مفید جشنواره کافی به نظر نمیرسید.
*با توجه به اینکه بخش کودک و نوجوان که دو سال است به جشنواره تئاتر ماه افزوده شده، و امسال نیز به صورت مستقل برگزار شد، فکر میکنید این امر چقدر میتواند در رشد و تعالی تئاتر کودک مؤثر باشد؟
ـ افزوده شدن بخش کودک به چند جشنواره مهم ایران از جمله جشنواره تئاتر ماه نشانگر این امر است که مدیران تئاتر متوجه شدهاند که بدون در نظر گرفتن این شاخهی مهم تئاتر، کارشان کامل نخواهد بود. بنابراین وجود این بخش در جشنواره تئاتر ماه را باید به فال نیک گرفت. گرچه اگر برای طول سال و برای آموزش مستمر تئاتر کودک هم برنامه وجود نداشته باشد این هدف متعالی به ضد خود تبدیل خواهد شد. یعنی به تولید تئاتر فقط برای جشنوارهها تبدیل میشود در حالی که هدف از برگزاری جشنواره، افزایش کیفیت آثار از تولید تا اجرای عمومی است.
*منظورتان این است تولید نمایشهای جشنوارهای، آسیبزا ست؟
ـ معمولا فعالیت جشنوارهها اینگونه است که فراخوان داده میشود، چند اثر نیز در نهایت انتخاب میشوند و با اجراهای آنها در جشنواره کارنامهی کار هم بسته میشود. به اعتقاد من اگر تمام فعالیت جشنواره تئاتر به این روال انجام شود هیچ گاه جشنواره- با هر کیفیتی که برگزار شود- باز به رشد تئاتر کمکی نخواهد کرد. رشد تئاتر، با فعالیت سالانه، شناسایی افراد با استعداد، آموزش مستمر و حمایت از اجرای عمومی آثار به دست خواهد آمد.
* ولی حتما در جریان هستید که سیاست برگزار کنندگان جشنواره نهم تئاتر فجر بر "تولید محوری" و اعطای اجرای عمومی به همهی آثار تولید شده در حوزه هنری است.
ـ بله ولی تاکنون تجربه برگزاری جشنوارههای مختلف نشان داده است که بعد از برگزاری اختتامیه، همه به سراغ کارهای خود می روند! به ویژه در شهرستان این تجربه تلخ وجود دارد که مدیران محلی تلاش زیادی برای تحقق اجرای عمومی نخواهند کرد. مگر اینکه جشنواره خود پیگیر ادامه فعالیتها یعنی اجرای عمومی آثار بعد از ایام برگزاری جشنواره باشد. در مورد اهداف برگزاری جشنواره نهم تئاتر ماه هم که شما فرمودید درست است، این مطلب به عنوان هدف عنوان شده و حتی از یک عدهای هم به همین منظور دعوت شده تا در جشنواره شرکت کنند اما اینکه این هدف چقدر به اجرا درآید باید منتظر ماند و دید که بعد از این ایام چه اتفاقی خواهد افتاد.
* آقای اکبرلو صحبتهایی شده مبنی بر اینکه قرار است سال آینده بخش کودک جشنواره تئاتر ماه به طور مستقل در قالب یک جشنواره جدا برگزار شود، شما چقدر با این اتفاق موافق هستید و چه چشم اندازی برایش متصورید؟
- به اعتقاد من مستقل شدن این بخش از جشنواره و برگزاری آن در قالب یک جشنواره جداگانه به سود تئاتر کودک و نوجوان خواهد بود. زیرا همیشه نمایشهای کودک تحت تاثیر آثار گروه سنی بزرگسالان قرار میگیرد. اما نگرانی من از آن است که مستقل شدن فقط در همان جشنواره رخ دهد و انرژی و فکر مدیران جشنواره بیشتر صرف امور اجرایی شود تا کیفیت آثار! به نظر من مستقل شدن میتواند این نگرانی را به همراه داشته باشد که مدیران جشنواره به روال همه جشنوارههای مشابه بخواهند بخشهای مختلف را با توجه به اینکه چنین تصمیمی دارند با در نظر گرفتن یک کیفیت نسبی برگزار کنند. البته همان کیفیت نسبی کارها را هم قربانی کمیت برگزاری جشنواره کنند! امیدوارم آقای حسن دولتآبادی؛ مدیر دفتر تئاتر کودک حوزه هنری؛ و همکارانشان با توجه به چند دهه تجربه و حضور در جشنوارههای مختلف و نیز مدیریت مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری در گیر این امر نشوند و همانگونه که نیتشان است تمرکز اصلی خود را بر آموزش، پژوهش و کیفیت جشنواره بگذارند.
* به فعالیتها و تجربههای آقای دولت آبادی اشاره کردید، چقدر در جریان برنامهها و کارهای دفتر تئاتر کودک و نوجوان حوزه هنری هستید؟
ـ از آنجا که من در زمینه تئاتر کودک و نوجوان فعال هستم آنقدر که باید، در جریان برنامههایش هستم.
* در مورد برنامهها و اهدافی که این دفتر دنبال میکند چه نظری دارید؟
- نمیتوانم در این مورد نظری بدهم ولی میدانم این دفتر هم مانند همه بخشها چه در حوزه هنری و چه در مرکز هنرهای نمایشی برنامهها و اهدافی دارد که برای تحقق بخشیدن به آنها تلاش میکند.
* فکر میکنید وجود دفتر تئاتر کودک و نوجوان و برنامههایی که دارد میتواند در رشد و تعالی تئاتر کودک و نوجوان کشور تاثیر داشته باشد؟
- طبیعتا تاثیرگزار است اما اینکه چقدر، باید منتظر ماند و دید. البته به نظر من هر فعالیت جدی در وادی تئاتر به مدیر، مکان ثابت، فعالیت مستمر با بودجه مشخص و مناسب نیاز دارد در غیر این صورت هر حرکتی که انجام شود مقطعی و مناسبتی خواهد بود. از این رو امیدوارم که حمایت مدیران از دفتر تئاتر کودک و نوجوان حوزه هنری به شکل مشخص کردن یک ردیف بودجه مناسب و مشخص برای تمام طول سال باشد و صرفا هنگام برگزاری جشنواره متوجه وجود این دفتر نشوند.
* و سخن آخر؟
ـ به نوبهی خود، تشکر میکنم از همه کسانی که به نوعی برای رشد و گسترش تئاتر تلاش میکنند.
* مرجان سمندری