میثم خالدیان: شعر آیینی نیاز به صداقت شاعر دارد
تاریخ ارسال : 1391/09/19
شاعر مجموعه شعر «پاره های فیروزه ای» گفت: شعر آیینی 
و مذهبی، بیش از هر گونه ی شعری نیاز به صداقت سراینده اش دارد.
به گزارش روابط عمومی اولین كنگره شعر آیینی شفق، میثم خالدیان با اشاره به تعریفی از شعر آیینی گفت: همه ی ما وقتی واژه ی «شعر» را می شنویم می دانیم منظور كدام نحله ی ادبی ست؛ اما اگر بخواهیم وارد جزییاتِ تعریف شویم، با دنیای بزرگی روبه رو خواهیم شد. از قضا، «آیین» هم واژه ای است كه به راحتی نمی توان از آن حرف زد و مانند بقیه ی مباحث علوم انسانی؛ انتزاعی، غیر مطلق و قابل بحث است؛ اما سوال مهمی كه پیش می آید این است كه؛ شعر آیینی همان شعر مذهبی است؟ من فكر نمی كنم این طور باشد، و شعر مذهبی را تابعی از شعر آیینی می دانم.
خالدیان در ادامه به وظیفه شاعر در قبال كشورش اشاره كرد و افزود: وظیفه ی شاعر در قبال كشورش این است كه آن را دوست بدارد و آدمی آنچه را دوست بدارد، در قبالش احساس تعهد می كند. طبیعی خواهد بود كه در چنین شرایطی، نسبت به دشمنانش موضع می گیرد و دوستانش را دوست می دارد.
این شاعر آیینی با اشاره به تفاوت شعر آیینی گذشته با امروز اظهارداشت: این تفاوت هم در ساختار و هم در محتوا اتفاق افتاده است. در شعر كلاسیك آثار ارجمند زیادی وجود دارد كه به موضوع مذهب می پردازند. همان غزل مولانا را با مطلع «كجایید ای شهیدان خدایی» در نظر بگیرید. همچنان گرم و زنده، مثل روزی كه سروده شد بر سر زبان هاست.
وی مذهب را جزو جداناشدنی اندیشه ی ایرانی دانست و ادامه داد: سعدی آن گاه كه می خواهد از خود و زبان فاخرش تعریف كند، می گوید:« ذوالفقار علی در نیام و زبان سعدی در كام؟» من این را نوشته ای مذهبی نمی دانم؛ اما این شاعر بزرگ در تفاخری كه می كند نیز از مضمونی مذهبی بهره می گیرد و یا ترجیع بند شهیر محتشم، كه متأسفانه همه جا فقط پاره های نخستین آن را می خوانند، در حالی كه هر چه این شعر جلو تر می رود و به انتها نزدیك می شود زیباتر می شود، و به شكل شگفت آوری تأثر برانگیز است.
او ادامه داد: پس از این كه نیما در فرمِ شعر فارسی تغییر ایجاد كرد و این تغییر فرم با توجه به شرایط اجتماعی به تغییر محتوا نیز انجامید، شعر مذهبی نیز دچار تحول شد. البته به زعم من از نیما تا امروز هنوز هم اشعار مذهبی ای كه در قالب كلاسیك سروده شدند، استخوان دارتر بودند. به عنوان نمونه به شعر «با كاروان نیزه» علی رضا قزوه رجوع كنید و قیاس كنید. یا آن مثنوی علی معلم دامغانی با مطلعِ: «روزی كه بر جام شفق گل كرد خورشید.»؛ اما اتفاقات خوبی نیز در قالب سپید و پس از آن آزاد نیز افتاد، كه بیش تر بعد از انقلاب اسلامی شكوفا شد و بسط پیدا كرد. برای نمونه به اشعار مرحوم سیدحسن حسینی می شود اشاره كرد.
این شاعر با اشاره به راه های گسترش شعر آیینی در جامعه افزود: برای گذر از سطحی نگری و ارایه ی آثار ارزشمند خالق اثر باید با ادبیات معاصر ایران و جهان آشنایی داشته باشد. درست است كه مذهب و آیین بخشی از اعتقادات سنتی یك جامعه است؛ اما اگر بخواهیم این هویت را حفظ كنیم و هویتی بیگانه به ما تحمیل نشود، باید به زبان و ابزار امروز مسلط بود، درست به همان دلیل كه باید به سلاح روز مسلح بود.
وی ادامه داد: ما شاعران باید مواظب باشیم كه نمی شود به زبان مولانا، حافظ، خاقانی و ناصرخسرو شعر گفت. حالا هر چقدر هم كه آنان بزرگ باشند. آن چنان كه با شمشیر و كمان نمی شود مبارزه كرد. منظورم این نیست كه به عنوان مثال؛ بیاییم شعر سپید بگوییم و ترجیع بند را كنار بگذاریم؛ اما باید در هر قالبی، كاری تازه كرد.
خالدیان با اشاره به آسیبهای شعر آیینی طی سال های اخیر ادامه داد: مذهب و شعر آیینی، بیش از هر گونه ی شعری نیاز به صداقت سراینده اش دارد. مشكل و آسیب بزرگ وقتی خواهد بود كه؛ ما برای حسین علیه السلام شعر بگوییم و رضایت دیگری را در نظر داشته باشیم. منظورم این نیست كه تنها عارفان و زاهدان می توانند شعر آیینی بگویند، هر كسی با هر مقام و منزلتی كه نزد خدا و بندگان خدا دارد می تواند به معصومین رجوع كند و به هیچ كس ربطی نخواهد داشت؛ اما اگر صداقت نباشد، روزی همه چیز فرو می ریزد و خوشبختانه شاخص این صداقت نزد خود معصومین هستند.
شاعر مجموعه شعر «پاره های فیروزه ای» در پایان به نقش حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی در ارتقای كیفیت اشعار آیینی اشاره كرد و اظهار داشت: حوزه ی هنری، یكی از نهادهایی است كه هنرمندان بزرگی در آن فعالیت كرده اند. نهادی كه پشتوانه هایی نظیر سیدمرضی آوینی، قیصر امین پور و سیدحسن حسینی دارد. انتشارات سوره ی مهر نیز یكی از انتشاراتی های محبوب من است، كه همیشه پیگیر آثار تازه اش به ویژه در زمینه ی شعر هستم. یك انتشاراتی خوب، با چاپ آثار ارجمند، می تواند اعتماد افراد كتاب خوان را جلب كند، و اگر این اعتماد جلب شد، انتشار اندیشه های بومی آسان تر می شود. این خودش یك كمك بزرگ است.