ناصرهاشمزاده: نقش روحانیت در سینمای ما درست مطرح نشده است
تاریخ ارسال : 1394/06/29
ناصر هاشمزاده نویسنده و منتقد سینما گفت: برخی آثار سینمایی برای نمایش كاراكتر روحانیت دچار غلو و بزرگنمایی شده و از سوی دیگر برخی آثار هم به نوعی تقلیل روحانیون دست زدهاند و آنها را انسانهایی تصویر كردهاند كه مبتلا به مسائل دنیایی و غیراخلاقی داشتهاند.
به گزارش روابط عمومی مرکز محافل وجشنواره های حوزه هنری، دومین نشست هم اندیشی همایش «روحانی و سینما» عصر چهارشنبه ۲۵ شهریورماه با حضور ناصر هاشمزاده نویسنده و منتقد سینما و منصور براهیمی پژوهشگر و مدرس سینما در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.
ناصر هاشمزاده در این نشست با بیان اینكه باید ابتدا روشن كنیم منظور ما از نسبت «روحانی» و «سینما» چیست، گفت: گاهی وقتی از روحانیت در سینما حرف میزنیم منظورمان این است كه روحانیون از لحاظ فكری سینما را هدایت و راهبری كنند، اما گاهی هم میخواهیم ببینیم سینما چطور باید به روحانیت توجه كند.
وی ادامه داد: شق اول تا حدودی اتفاق افتاده است و ما بعد از انقلاب آنچه در سینما میبینیم به نوعی از روحانیت گذشته است؛ حال چه در موضوع كارشناسان مذهبی آثار سینمایی و چه به طور عام اصولی كه برای هنر و سینمای بعد از انقلاب تعیین شد بر مبنای اندیشه دینی و موازین اسلامی بوده است كه روحانیت آن را نمایندگی میكند.
به گفته هاشمزاده بنابراین منظور ما بیشتر این است كه میخواهیم شق دوم را داشته باشیم و روحانیت را از منظر اهل سینما ببینیم و چند و چون آن را بررسی كنیم.
این منتقد سینما با بیان اینكه مواجهه با روحانیت یعنی مواجهه با یك عنصر فعال، قدرتمند و بانفوذ است، توضیح داد: روحانیون علاوه بر نفوذی كه در بین مردم دارند و این نفوذ در زمان پیش از انقلاب هم بود، بعد از انقلاب صاحب قدرت هم شدند و این قضیه را بسیار حساستر میكند.
وی ادامه داد: با همه این حساسیتی كه اتفاقاً بعد از وقوع انقلاب اسلامی ایجاد شد، سینما میل پیدا كرده كه به این صنف و گروه نزدیك شود. پیش از انقلاب چندان علاقهای به حضور كاراكتر روحانی در فیلمها وجود نداشت اما امروز سینما به این كاراكتر میپردازد.
هاشمزاده افزود: در چنین شرایطی باید بررسی كنیم كه سینمای ما تا چه حد واقعگرایانه و درست به این كاراتر و نقش آن پرداخته است. با توجه به موقعیت حساسی كه این صنف دارد باید پرداخت سینمایی درست باشد، یعنی سینماگر آن را درست و راست ببیند و بتواند واقعیت را بازتاب دهد.
وی اظهار كرد: به نظر میرسد سینمای ما چندان درست و دقیق به این نقش نپرداخته است و این درست ندیدن به نوعی جفا به روحانیت را به همراه داشته است. این جفا از دو جهت قابل بررسی است: یكی اینكه برخی آثار سینمای برای نمایش كاراكتر روحانیت دچار غلو و بزرگنمایی شده و از سوی دیگر برخی آثار هم به نوعی تقلیل روحانیون دست زدهاند و آنها را انسانهایی تصویر كردهاند كه ابتلائات دنیایی و غیراخلاقی داشتهاند و از این نظر به صنف روحانیت جفا شده است.
هاشمزاده در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینكه برخی معتقدند نمایش دادن آدم خوب در سینما زیاد تماشا ندارد، افزود: این در سینمای ما مد شده كه یا آدمها باید بد باشند و یا لااقل خاكستری باشند تا جذابیت داشته باشند، در حالی كه در خود غرب كه سینما از آنجا به ما رسیده این امر مد نیست و میبینیم كه فیلمهای زیادی برای آدمهای با فضیلت ساخته شده است و آنها فضیلت را كاملا فراموش نكردهاند.
وی ادامه داد: توقع ما از یك روحانی این است كه فضیلت را در گفتار و رفتارش نشان دهد، چون خودش ادعای فضیلت مداری دارد، حالا باید پرسید آیا هیچ روحانیای بیفضیلتی نمیكند؟ چرا ممكن است روحانی هم كار غیراخلاقی انجام دهد، ضمن اینكه خود روحانیت هم تأكید داشته است كه ما معصوم نیستیم. حالا در این شرایط سینمای ما بیشتر میل دارد بگوید آیا شما آنچنان كه مینمایید و ادعا دارید هستید؟ چون شما میگویید دین را تبلیغ میكنید و لذا به حقیقت نزدیكترید.
این نویسنده و منتقد سینمایی خاطرنشان كرد: یكی از موضوعاتی كه در غرب در خصوص روحانیت مورد پرداخت قرار گرفته این است كه نشان دهد وظیفه روحانیت نجات دادن روح انسانها است و روحانی این كار را با پایبندی به فضیلت انجام میدهد. اما در سینمای ما این كمتر مورد توجه قرار گرفته است. نمایش فضیلت برای ما كار دشواتری بوده ولی اگر ما بتوانیم بگوییم كه بودن در طریق ادب و فضیلت چقدر تأثیرگذار است، میتوانیم این فضیلت را به نمایش بگذاریم. از این طریق اتفاقاً من معتقدم كه نشان دادن آدم بافضیلت بسیار هم دینیتر از نشان دادن انسان بد یا خاكستری است.
وی با بیان اینكه سینمای ما برای نشان دادن روحانیت تا حدودی از مسیر ادب و فضیلت فاصله گرفته، گفت: ما حكمت بالاتری داریم كه متوجه فضیلتها است، یعنی به جای اینكه نقصها و كمبودها را نشان دهد به فضیلتها و نیكیها میپردازد.
هاشمزاده در پایان با بیان اینكه نمایش كاراکتر روحانیت موقعیت حساس و خطرناكی است، اظهار كرد: تصور من این است كه سینما باید در هر حال نسبت به صنف روحانیت واقعیت را درست بیان كند و در این راه بیشتر هدفش نشان دادن حكمت مبتنی بر فضیلت باشد. سینما اگر راست بگوید و نه به زبان تملق و نه به زبان تخریب روی آورد، قطعاً تأثیرگزار خواهد بود.