مروري بر چگونگي برگزاري نهمين جشنواره سراسري تئاتر ماه؛ از فراخوان تا همايشهاي منطقهاي
تاریخ ارسال : 1391/07/23
فراخوان نهمین جشنوا
ره سراسری تئاتر ماه در شرایطی منتشر شد که نسبت به دورههای گذشته با تغییراتی همراه بود. تغییراتی که نوید بخش آغازی جدید در برگزاری این جشنواره بود.
گام نخست - انتشار فراخوان
فراخوان نهمین جشنواره سراسری تئاتر ماه در شرایطی منتشر شد که نسبت به دورههای گذشته با تغییراتی همراه بود. تغییراتی که نوید بخش آغازی جدید در برگزاری این جشنواره بود و چند هدف را دنبال میکرد:
الف) حمایت از تئاتر شهرستان
مسئولان برگزاری این جشنواره بر این باورند که اگر تئاتر شهرستان ضعيف شود مسلما تئاتر پايتخت هم آسيب جدي خواهد ديد. و اگر به دنبال ارتقای تئاتر کشور هستیم باید به تئاتر در سراسر کشور توجه کنیم. اين هدف نيز در جشنواره پیش رو در حد ادعا باقي نمانده است و بررسي آثار راه يافته به مرحله نهايي جشنواره، نشان دهنده صحت اين ادعا و بیانگر این موضوع است که هدف، توزیع مناسب امکانات بین تمامی گروهها اعم از تهران و شهرستانهاست. البته اين نگاه حمايتي به تئاتر استانها به كميت و تعداد آثار محدود نميشود و با طرح اعزام كارشناس به استانها و تعامل در مسير توليد آثار، تلاش شده است تا اين حمايت به صورت هدفمند دنبال شود و با يك نگاه آموزشي در راستاي ارتقاي كيفيت آثار گامی جدی برداشته شود.
ب) تاکید بر تولید محوری و اجرای عمومی آثار
هدف ديگر در اين مسير توجه به توليدات حوزه هنري و گروههاي فعال اين عرصه بوده است. هنرمندان و گروههايي كه در طول سال با حوزه هنري در تهران و استانها در ارتباط هستند و همواره چراغ تئاتر حوزه هنري را روشن نگاه ميدارند. الويت اول براي حضور در جشنواره تئاتر ماه، حضور چنین هنرمندانی بوده است. از طرفی شیوه معرفی و انتخاب آثار به گونهای طراحی شده بود تا گروهها به قصد اجرای عمومی دست به تولید اثر بزنند. لذا با هماهنگي و تعامل با مراكز استاني توليدات گروههاي فعال و شاخص معرفي شد.
ج) تولید آثاری در راستای سیاستها و شعار جشنواره؛ معنویت، اندیشه و هنر
وقتی هدف حمایت از گروههای مرتبط با حوزه هنری و تاکید بر تولید اثر است همچنین با توجه به مشاورههای انجام شده تا حد امکان آثار انتخاب شده با دغدغههای موضوعی و محتوایی و در راستای فرهنگ و ادب ایران اسلامی و تحقق شعار معنویت، اندیشه و هنر همراه است.
د) واگذاری بخشی از مسئولیت به کارشناسان تئاتر در مراکز استانی
با مقرر شدن معرفی آثار از طریق مراکز استانی جهت حضور در همایش منطقهای دو اتفاق خوب رقم خورد: اول؛ اعتماد و سپردن مسئوليت به كارشناسان تئاتر مراكز استاني كه خودشان آثار برتر را انتخاب و معرفي كنند كه خود اين اقدام داراي بركات و تاثيرات با ارزشي است و دوم ؛ حمايت از توليدات حوزههاي هنري در سراسر كشور.
گام دوم- اجرای فراخوان و تحقق شعار تولید محوری
سوال اساسی بعد از انتشار فراخوان این بود که منظور از تولید محوری چیست و چگونه این مسئله تحقق پیدا خواهد کرد؟ در اين دوره از جشنواره تلاش شد تا شکل مرسوم برگزاری جشنواره و انتشار فراخوان تغییر کند و از معرفی تعداد زیادی اثر در مرحله بازخوانی و شیوه معمول بازبینی خبری نبود. در این شیوه سعی شد تا حذف به معناي رايج آن در جشنوارهها اتفاق نيفتد و از ابتدا مسير به شكلي طراحي شد تا تعداد زيادي گروه مجبور نباشند براي يك ظرفيت محدود رقابت كنند. واقعيت اين است كه جشنواره فرصتي است كه تنها تعداد مشخصي از آثار امکان حضور خواهند یافت و اين محدوديت نیز به ذات جشنواره بر ميگردد و البته به محدود بودن امكانات سخت افزاري و زمان. هميشه گروههايي كه در مراحل مختلف حذف ميشوند، احساس ميكنند تلاش، وقت و... را به هدر دادهاند. براي رفع اين نقيصه در دوره نهم از ابتدا به گونهاي برنامهريزي شد تا شاهد حذف حداكثري گروهها نباشيم و توليد آثار با هدف اجراي عمومي شكل گرفت و نه صرفا حضور جشنوارهاي. از آنجايي كه اين شيوه برای اولين بار در اين جشنواره شكل اجرايي به خود گرفت مسلما نواقصي هم وجود داشته است ولي خرسنديم كه به گفته خود هنرمندان مسير انتخاب شده درست بوده است و مسئولان برگزاری تلاش خواهند کرد تا در دورههاي آتي اين شیوه برگزاری يه شكل مطلوب و مناسب تري برنامه ريزي و اجرا شود.
بعد از بازخوانی متون ارسالی و تائید نهایی، تولید آثار در استانها با نظر کارشناسان مراکز استانی آغاز شد و در تهران نیز با دعوت از کارگردانان و بررسی طرح ها و رزومه ایشان، تولید آثار آغاز گردید. در طی مسیر نیز کارشناسانی در طی چند مرحله به استانها اعزام شدند تا ضمن نظارت بر پروسه تولید آثار، با ارائه نظرات کارشناسی باعث افزایش کیفیت آثار و رفع نواقص شوند.
گام سوم – همايشهاي منطقهاي
در اين دوره 5 استان ميزبان همايشهاي منطقهاي بودند. اما هدف از برگزاري اين همايشها چه بود؟
همانطور كه اشاره شد در راستاي سياستهاي اين دوره از جشنواره، هر استان ميتوانست تعداد مشخصي نمايش را جهت حضور در همایشهای منطقهای معرفي نمايد. اين آثار در وهله اول انتخاب ميشدند تا در استان خودشان اجراي عموم داشته باشند و در گام بعدي در صورت كسب امتياز لازم به بخش نهايي جشنواره در تهران راه يابند. همايشهاي منطقهاي در واقع فرصتي بود براي معرفي و عرضه آثار استانهاي هم جوار كه چند ويژگي داشت:
1) حضور و عرضه آثار در سطحي فراتر از استان
2) تبادل نظرات و كسب تجربه در میان گروههای حاضر
3) آشنايي بيشتر با توليدات و هنرمندان استانهاي ديگر
4) سنجش عيار و توانمنديهای گروه در قياس با آثار ديگر
همايشهاي منطقهاي به معناي واقعي همايش بود و نه جشنواره. نه رقابت به شكل مرسوم وجود داشت و نه اختتاميه و لوح و جايزه. يك فرصت عرضه و معرفي بود بدون هیاهوهای جشنوارهای و نگرانیها و اعتراضات مرسوم. انتخاب آثار برتر نيز تنها متكي به آراي كارشناسان و هيات انتخاب نبود بلكه خود گروهها نيز در اين انتخاب سهيم بودند و نظر داشتند.
گام چهارم – پایان مسیر
بعد از برگزاری همایشهای منطقهای، آثار منتخب برای حضور در جشنواره معرفی شدند و استانهای خوزستان، هرمزگان، کهکیلویه و بویر احمد، اصفهان، گیلان، سمنان، قم، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، مازندران، خراسان شمالی، گلستان، کردستان و همدان استانهایی هستند که در کنار 5 اثر از تهران در بخش مسابقه تئاتر صحنهای حاضر خواهند بود و به رقابت میپردازند.
مروری بر چگونگي برگزاري نهمين دوره از جشنواره سراسري تئاتر ماه نشان دهنده تلاش جدي مسئولان برگزاري براي برپايي يك جشنواره موثر است كه تنها به چند روز محدود نشود بلكه تاثيرات آن از هر حيث ماندگار و ثمر بخش باشد. مسلما هر رویداد بزرگ در آغاز ایراداتی نیز خواهد داشت و تنها دیکته نانوشته است که غلط ندارد. اما مهم انتخاب مناسب مسیر و هدف سنجی درست است که به امید خداوند و با یاری هنرمندان و حمایت مسئولان و همت مدیران و کارشناسان، جشنواره سراسری تئاتر ماه به جشنوارهای موثر و الگو در تئاتر کشور تبدیل خواهد شد.
*سید جواد روشن