نمایش «آی» روایتی تازه از عاشقانه های ایل تركمن

تاریخ ارسال : 1393/07/23

آی داستان دختری زیبا از ایل تركمن است كه عاشقان بسیاری برای خواستگاری وی اقدام می كنند و هر عاشقی كه برای خواستگاری پیش قدم می شود توسط دیگر خواستگاران زخمی یا كشته می شود، این كشتار و جنگ های درون روستایی مردم روستا را به این چاره جویی می اندازد كه با تدوام وضعیت موجود و جنگی كه دایم در بین خواستگاران اتفاق می افتد ف آرامشی برای انها نیست و باید به این وضو عیت خاتمه دهند، پس به سوی «آی» می روند و از او می خواهند كه تكلیف این وضعیت نابسامان موجود را روشن كند كه این روشن كردن در گرو دو انتخاب است،دو انتخابی كه «آی» را بر سر یك دو راهی سخت قرار می دهد، دختر در وضعیت موجود باید یا یكی از خواستگاران را به همسری برگزیند یا باید از روستا برود. در این میان كدخدای دهكده از این وضعیت سو استفاده می كند و خود به خواستگاری دختر می رود، «آی» شرطی برای كدخدا می گذارد كه بسیار مهم است و شرایط كل نمایش را تغییر می دهد و مخاطب را با چالشی نوینی مواجه می كند، جایی كه كدخدا باید به جنگ فردی به نام «یامین» برود، گفته می شود كه او نامزد قبلی «آی» را كشته است و كدخدا باید این انتقام را بستاند تا بتواند به دختر را به همسری خود برگزیند. در ادامه فردی به نام «وحشی» خود را «یانین» معرفی می كند و توسط «آی» كشته می شود. 
كارگردان نمایش با بهره گیری از شكل و شیوه نمایش ایرانی، اجرایی نسبتا مدرن را به صحنه آورده است و تلاش دارد تا ذائقه مخاطب خود را اندكی تغییر دهد، در جریان امروز تئاتر لزوم چنین تدابیری برای طراحی ، تولید و به صحنه بردن یك اثر نمایشی، برای مخاطب امروزی، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است، زیرا در فرآیند پرسرعت اطلاعاتی امروز دیگر مخاطب هوشمند و آگاه را نمی توان با همان شیوه های قدیمی و استفاده شده به سالن های نمایش فراخواند و برای او پرسمانی را مطرح كرد كه او به آن فكر كند و پروسه آگاهی بخشی از طریق تئاتر تكمیل گردد. كارگردان نمایش با بهره گیری از قابلیت های دراماتیك رفتاری ایل تركمن یك نمایش امروزی را به تماشاگر خود عرضه می كند. در بسیاری از لحظات این نمایش ما استفاده به جا، مناسب وفكر شده از تكنیك های نمایش سنتی – ایرانی را می بینیم كه باعث غنای محتوایی در روند اجرای اثر می شودف به طور مثال در تعویض صحنه های نمایش ما ردپای این استفاده ها را مشاهده می كنیم، حتی استفاده از تكنیك های فاصله گذاری كه نه به شیوه برشت نزدیك است و نه صرفا فاصله گذاری نمایش ایرانی است كه شاید در متن به آن اشاره ای نشده باشد و بتوان آن را از جنس تمهیدات كارگردانی عبدالرضا شیبانی دانست. 
موسیقی این نمایش از دو بخش تشكیل شده است، بخش نخست آن را «حامد حبیب زاده» با استفاده زا تكنیك های الكترونیكی ساخته و بخشی از آنرا به صورت نوازندگی اجرا می كند و در بخش دیگر این بازیگران حاضر بر صحنه نمایش هستند كه با بهره گیری از یك «دوتارتركمن» قطعات و نواهایی هایی را بر صحنه اجرا می كنند. البته نباید از این نكته به سادگی گذشت كه بخشی از اصوات و موسیقی كه با بهره گیری از بدن بازیگران بر صحنه تولید می شود كه هر چند كوچك در نوع خود تازه و بدیع است. 
طراحی صحنه نمایش «آی» از یك فضای خالی و یك پارچه تركمنی تشكیل شده است، این انتخاب فضای خالی را می توان از آن جهت بررسی كرد كه كارگردان قصد دارد با خالی كردن فضا،هر گونه هیجان كاذب و تزئینات اضافی را از فضا بگیرد و حذف كند، این تغییرات سبب می شود خط اصلی نمایش كه در عین روایت روان و ساده، پیچیدگی های خاص خود را نیز دارد به مخاطب به شكل درستی منتقل شود و در عین حال با استفاده از پارچه تركمنی فضایی كه نمایش در آن رخ می دهد نیز مشخص تر می شود. می توان اینگون تمهید را حتی در طراحی لباس این نمایش نیز مشاهده كرد، لباس های این اثر نمایشی، كاملا سیاه هستند كه بر روی انها از المان ها، نشانه ها و نقش های تركمنی بهره گرفته شده است.استفاده از «دون» كه (لباس قرمز بلند تركمنی) مخصوص مردان است و دو كلاه تركمنی در این نمایش، علاوه بر تاكید منطقه رخداد نمایش، به طور مدوام در تغییر نقش افراد نیز كمك شایان توجهی می كند. از نكات بسیار جالب این نمایش، استفاده از بدنه اصلی یك «دوتار» و یك «كلاه تركمنی» در ساختن یك عروسك ساده است كه برای این خلاقیت و دیگر تمهیدات بكر كارگدانی باید به كارگردان نمایش «آی» یك خسته نباشد و خداقوت گفت.