ضیائی: اشعار باید شبکه معنایی مشترک ایجاد کنند
تاریخ ارسال : 1394/10/06
عبدالحمید ضیائی شاعر و استاد فلسفه در محفل اتفاق ترانه گفت: ارزش هر شعری به این است كه چه شبكه معنایی را برای مخاطبانش ایجاد كند و به بیان دیگر شعری مهمتر است كه بتواند شبكه معنایی مشتركی را برای جامعه اش پدیدار كند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، در تازهترین مراسم شب شعر «اتفاق ترانه» كه شنبه 5 دیماه در تالار مهر حوزه هنری برگزار شد، عبدالحمید ضیائی شاعر و استاد فلسفه در سخنانی در رابطه با برخی از علوم ناظر به شعر گفت: خود شعر علم نیست، اما برخی علوم هستند كه درباره شعر بحث میكنند و در این فرصت به روانشناسی شعر و ادبیات، جامعه شناسی شعر و پدیدارشناسی شعر و ادبیات می پردازم.
وی ادامه داد: در روانشناسی شعر، مقوله بسیار گستردهای وجود دارد. نگاه روانشناسان به شعر در دورانهای مختلف بسیار جدی است و در رواندرمانگریها و روانشناسیهای خود به مقوله شعر بسیار اعتنا كردهاند. از بحثی كه فروید در باب ناخودآگاه ایجاد كرد و شعر گفتن و فرایند شعرورزی شاعران را به حوزه ناخودآگاه شاعران تسری داد، تا یونگ كه ناخودآگاه را گسترش داد و آن را به سه بخش تقسیم كرد و معتقد شد كه شاعران ناخودآگاه فردی شان به ناخودآگاه جمعی متصل می شود و از آنجا داده های عاطفی و باورها را می گیرند و تبدیل به شعر می كنند. همچنین بحث های دیگری كه در حوزه خلاقیت انجام شده و بحث های بسیار جدی هستند.
ضیائی همچنین گفت: سوالات بسیار مهمی در روانشناسی شعر مطرح است. به طور مثال این سوال مطرح است كه شعر سرودن امری ارادی است یا غیر ارادی؟ آیا تبدیل تجربه شاعران به فرآورده شعری آیا ارادی است یا غیر ارادی؟ آیا شاعری اكتسابی است یا فطری؟ آیا زندگی شاعران بعد از تجربه شاعرانه تحولی پیدا می كند یا خیر؟ آیا تجربه شعری اثر اخلاقی، روانی و ذهنی متفاوتی بر شاعر می گذارد؟ آیا شاعران بی توجه می شوند یه علاقههای انسان های میانمایه یا خیر؟ یا از میانمایگی فراتر می روند؟
وی در رابطه با لفظ میانمایه نیز توضیح داد: فیلسوفان اگزیستانسیالیسم اصطلاحی دارند به عنوان انسان های میانمایه و این گونه انسان ها را كسانی می دانند كه به دنبال مطلوبات 9 گانه اجتماعی همچون ثروت و قدرت و جایگاه و ... هستند. هنرمند نقاشی كه بر سر قیمت تابلویش چانه می زند به آن میانمایه می گوییم كه اثر جدی نداشته است. یا برخی شاعران و هنرمندان و فیلسوفان هستند كه اطلاعات خود را در اختیار مخاطبشان میگذارند بدون اینكه بدانند این افراد چه استفادهایی از اطلاعات می كنند، اما انسان های میانمایه به محض اینكه اختراع و ابداع تازهای میكنند به دنبال ثبت آن می روند و پس از آن اطلاعاتشان را عمومی می كنند.
این شاعر و استاد فلسفه با اشاره به تجربه اخلاق در شاعران نیز گفت: آیا شاعران به صرف تجربههای شاعرانه و اتفاقات و احوالی كه بر آنها حادث میشود آیا حق دارند غیر اخلاقی زندگی كنند. دعا كنید هیچگاه خبرنگاران با خانواده شاعران مصاحبه نكنند. چرا كه اوضاع زندگیشان عموماً مناسب نیست و به آنها رسیدگی نمیشود.
ضیائی عنوان كرد: اگر از جامعهشناسان بخواهید به جهان شعر نگاه كنند، گروههای بسیاری را مرتبط با شعر میدانند. همچنین باید دید جهان شعری شاعر چقدر به جامعهاش مرتبط است. در آثاری كه به وجود میآوریم باید خیلی دقت كنیم كه چقدر شعرهایمان مرتبط با جامعه است.
در پدیدارشناسی شعر، می گوییم ارزش هر شعری به این است كه چه شبكه معنایی را برای مخاطبانش ایجاد كند و به بیان دیگر می گوییم شعری مهمتر است كه بتواند شبكه معنایی مشتركی را برای جامعه اش پدیدار كند.
گفتنی است؛ دراین مراسم که شنبه 5 دی ماه برگزار شد، علیرضا بدیع شاعر و مجری تلویزیون، فاضل نظری معاون هنری حوزه هنری و محمدسعید میرزایی شاعر غزل سرای كشور و جمعی دیگر از شاعران كشور حضور داشتند.