تئاتر کودک مؤثرترین امکان تربیتی
تاریخ ارسال : 1391/06/12
تئاتر از مؤثرترین امکانات برای آموختن خوب بودن است چون با ذات ما در گرایش به بازی همسویی مؤثر دارد. همان بازیای که از آغاز کودکی با ما همراه است و در بزرگسالی هم مطلوب ماست و فقط شکلش عوض میشود.
بچه مثل ساز میمونه
هی یزنه هی میخونه
آره مثل ساز میمونه
کوکش میره نمیمونه
کوکش کنیم ما این ساز و
تا فکر کنه تا بتونه
بچه فرشتهي خداست
خونهش فقط خونهي ماست
این بخشی از شعری است که برای یکی از نمایشنامههایم به نام «وقتی ماهی غرق میشود» سرودهام. واقعیت همین است. کودک در آموختن، نیازمند تکرار است و والدین مانند نوازندگانی آگاهند که برای شنیدن و دیدن صدا و رفتار موزون، باید سازشان، فرزندشان را دائماً کوک کنند و از این تکرار خسته نشوند. کدام نوازندهای به دلیل خارج شدن ساز از کوک، میرنجد و ساز خود را نادیده میگیرد؟
کودکان به تکرار نیازمندند و آن را دوست دارند. آنها با مشاهدهي مکرر خوبیهاست که بدیها را میشناسند و از آن دوری میکنند. بیدلیل نیست که کودکان پیشدبستانی و حتی کودکان سالهای نخست دبستان، از تکرار چند بارهي داستانی که قبلاً شنیدهاند لذت میبرند.
مشارکت کودکان در فعالیتهای تئاتری، چه در موقعیت مخاطب و چه در موقعیت بازیگر، فرصت تکرار کردن مشاهدهي رفتارهای خوب و بد را برای آنها ایجاد میکند. و این یعنی دیدن مکرر مواجههي رفتارهای خوب با رفتاهای بد. پس، از حضور حساب شدهي رفتارهای بد در آثار نمایشی نگران نباشیم این حضور برای تکذیب بدیهاست.
اساس یک تئاتر با حضور شخصیتی منفی (آنتاگونیست) و مواجههاش با شخصیت مثبت
(پروتاگونیست) شکل میگیرد. مهم آن است که با برنامهریزی آگاهانهي نویسنده و کارگردان و گروه مجری، توفیق نهایی با خوبی خواهد بود. هدف نهایی همهي آموزشهای اخلاقی و تربیتی نیز همین است.
حتی قهرمانان نمایشها هم دارای ضعف (هامارتیا) هستند. این به ما و فرزندمان میآموزد که از وجود نارسایی نهراسیم. مهم آن است که قهرمان میکوشد تا راه مقابلهي صحیح با ضعف را بیابد، مییابد، و آن را به قوت تبدیل میکند. این همان چیزی است که تئاتر به کودک میآموزد.
تئاتر به کودک میآموزد، بدی هم وجود دارد. اما خوبی است که تأيید میشود. بدی هم وجود دارد اما مهم آن است که او بد نباشد. بدی هم وجود دارد ولی او باید راه خوب اندیشیدن، خوب عمل کردن، خوب بودن را بیابد و میتواند که بیابد و از آنجا که همهي قهرمانان چنین میکنند، او نیز که قهرمان زندگی خویش است باید چنین کند.
تئاتر از مؤثرترین امکانات برای آموختن خوب بودن است چون با ذات ما در گرایش به بازی همسویی مؤثر دارد. همان بازیای که از آغاز کودکی با ما همراه است و در بزرگسالی هم مطلوب ماست و فقط شکلش عوض میشود.
* یادداشتی از حسن دولتآبادی