در محفل طنز این هفته عنوان شد؛ آیا طنز و کمدی قابل مقایسه اند؟ کمدی گونه نازل طنز نیست

تاریخ ارسال : 1391/08/27

یازدهمین نشست جمعی از طنزپردازان مطرح کشور که با عنوان «محفل طنز» به کوشش مرکز محافل و جشنواره های حوزه هنری، هر دو پنجشنبه یک بار برگزار می شود، 25 آبان ماه با حضور طنزپردازان مدعو برگزار شد.

به گزارش پایگاه خبری مرکز محافل و جشنواره های حوزه هنری، این نشست با حضور ابوالفضل زرویی نصرآباد، ناصر فیض، حسین یعقوبی، اسماعیل امینی، امید مهدی نژاد، سعید بیابانکی، نسیم عرب امیری، رحیم بهبودی فر، محمدرضا عقدایی، حسام الدین مقامی کیا، صابر قدیمی، رضا احسانی پور، مهدی فرج اللهی و تعدادی از طنزپردازان جوان در سالن سوره حوزه هنری برگزار شد.

در ابتدای این نشست حسین یعقوبی ( مترجم و طنزپرداز) با خوانش قسمتی از کتاب خود و با بیان اینکه در برخی آثار طنز و کمدی با هم وجود دارد، اما در برخی فقط موقعیت کمدی و فکاهه دیده می شود، به تفاوت بین کمدی و طنز پرداخت.

ابوالفضل زرویی نصرآباد، با توضیح اینکه بهتر است مقایسه در طنز با نظایر آن صورت بگیرد، اظهار داشت: اصل بحث در نظر گرفتن دو گونه ادبی طنز(شامل شوخ طبعی، مطایبه، فکاهه، هجو و ...) و گونه نمایشی آن که کمدی نام می گیرد و بیشتر بار نمایشی کمیک را در نظر دارد، است.

وی با اشاره به اینکه هزل پرداز موفق بهتر از طنز پرداز ناموفق است، اظهار داشت: در 2 کتاب فرهنگ اصطلاحات ادبی (سیما داد) و فرهنگ واره داستان و نمایش (ابوالقاسم رادفر) قریب 60 نوع کمدی را معرفی کرده اند حتی، کمدی طنزآمیز، کمدی هزل آمیز و کمدی هجوآمیز و خود طنز به عنوان یک گونه ادبی در نظر گرفته شده است.

این طنزپرداز برجسته با بیان اینکه تقابل بین طنز و کمدی وجود ندارد، اظهار داشت: این حرف که کمدی گونه نازل طنز است به هیچ عنوان صحیح نیست. کمدی هم هنر فخیمی است مانند طنز که وقتی به درستی به آن پرداخته شود، با ارزش است. خود طنز هم مخاطبان گونه گونی دارد و متناسب با این مخاطبان ترجیح جمعی بر این است که قسمت هزل گویی هم ادیبانه باشد.

رحیم بهبودی فر از حاضران این نشست با بیان این که اصولا به تقسیم بندی این چنینی قائل نیست، توضیح داد: طنز در ادبیات و کمدی در قالب نمایشی تعریف شده است و به همین دلیل یک ژانر شناخته می شود، در حقیقت زمانی که طنز نوشتاری نمایشی می شود، در قالب یک کار کمدی می گنجد.

مدیر دفتر طنز حوزه هنری نیز با تاکید بر این مساله عنوان داشت: چرا تقسیم بندی بین طنز و کمدی باید صورت گیرد، طنز در راس هرم قرار می گیرد و کمدی هم با انواع خود زیرمجموعه آن هستند. طنز و کمدی ماهیتی جدا دارند و بنابراین نمی توان به مقایسه این دو پرداخت، اما مثلا می توان طنز و فکاهه را با هم بررسی کرد.

یعقوبی در ادامه افزود: باید این سوال مطرح شود که آیا طنز یک لحن است یا یک ژانر؟ به نظر من شیوه نگارش یک واقعه غیرخنده آور ، طنز نام می گیرد اما در کمدی خودِ واقعه خنده آور است.

اسماعیل امینی دیگر حاضر این نشست نیز با بیان اینکه دسته بندی غربی ها بر اساس تکنیک بیانی خود مثل تاکید بر تهاجم یا تاکید بر تضاد و ... صورت گرفته است، گفت: ما بر اساس اهداف نوشتاری یک متن به تقسیم بندی انواع طنز می پردازیم، به عنوان مثال وقتی در یک نوشته تخریب یک شخص صورت بگیرد(هجو ) نام می گیرد یا خندان صرف( مطایبه) و این گونه تقسیم بندی ما صورت می گیرد. اما اینکه رتبه کدام گونه بالاتر است، باید گفت هریک گونه ای مجزاست.

امینی با توضیح اینکه تعریف در حوزه مسائل انسانی باعث دوری از اصل مطلب می شود و بهتر است معیارهایی برای دسته بندی داشته باشیم، گفت: معیار من برای این تفکیک نگاه طنزنویس به معلول ها و علت هاست. اینکه چقدر علت ها( علت های درجه یک یا درجه سه) را مدنظر داشته یا تنها به بیان معلول ها پرداخته سطح نوشتار را تعیین می کند.

وی با بیان اینکه اقبال از اثر معیاری برای سنجش هنری نمی تواند قرار گیرد، اظهار داشت: بسیاری از طنزپردازان معیار ارزیابی هنری ندارند، این سوال باید مطرح شود که آیا به عنوان طنزپرداز دارای یک نظام فکری هستیم و طراحی صاحب تفکر که با توجه به ذائقه مخاطب به خلق اثر می پردازد یا صرفا بر اساس پسند و خوشامد جمعی می نویسم .

امینی با اشاره به اینکه ابزار در طنزنویسی نیز بسیار مهم است، افزود: بدون توهین به هیچ مقام یا شخصیتی هم می توان طنز نوشت و اتفاقا اثر تاثیرگذار و ماندگاری نیز خلق کرد، به قول فیض «چگونه چه گفتن» مهم است.

در ادامه این نشست بنا به وعده ای که در جلسه قبل داده شده بود، بعد از خوانش آثار برخی از طنزپردازان حاضر در جلسه نقد و بررسی آثار صورت گرفت و تصمیم گرفته شد تا در جلسات بعدی ضمن پرداختن به وجه اشتراک تراژدی و طنز و خوانش آثار به معرفی کتاب ها و منابع مطالعاتی مناسب پرداخته شود.