سعيد حسامپور: پرهيز از سطحینگری برای نوآوری در شعر آيينی ضروری است
تاریخ ارسال : 1391/08/07
نوآوری در محتوای شعر آيينی نياز به مطالعه و درنگ بسيار دارد و بايد از خرافهگويی و سطحینگری پرهيز كرد.
به گزارش روابط عمومی نخستین کنگره شعر آیینی شفق به نقل از خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) سعيد حسامپور با بيان اين مطلب گفت: نوآوری در محتوای ادبيات آيينی كاری بسيار ظريف و حساس است و به مانند راه رفتن بر روی لبه تيغ میماند كه نياز به مطالعه و درنگ بيشتر دارد و اگر ذرهای خرافهگرايی و بدعتگويی در شعر اتفاق افتد ضررهای جبرانناپذيری وارد می كند.
اين منتقد ادبی تصريح كرد: با وجود حساسيتهای موجود در محتوای ادبيات آيينی به ويژه شعر آيينی ما میتوانيم به شكل هنرمندانه دست به نوآوری در اين محتوا بزنيم. اينكه از چه زبانی استفاده كنيم و چگونه تصويرسازیای داشته باشيم و از چه كلمات و واژههايی برای بيان مقصود استفاده كنيم به توانمندی شاعر يا مولف بستگی دارد.
دكتر حسامپور گفت: نوآوری در شعر آيينی بايد در قالب و زبان نيز صورت گيرد. تنها در يك عرصه نمیتوان نوآوری داشت. برخی به غلط بر اين باورند كه نوآوری بايد در قالب صورت گيرد و نيما را مثال میزنند كه قالب راشكست.
او ادامه داد: متأسفانه بيشتر توجهها به سمت اين بخش كار نيما رفته و كمتر توجه شده به اينكه خود نيما در مفاهيم و زبان هم نوآوریهايی داشته است؛ به عبارت ديگر به جنبه محتوايی كار نيما كمتر توجه میشود.
حسام پور گفت: نيما در توصيف، نگاه به انسان، پروردگار و جهان هستی تغييراتی به وجود آورد و نگاهی تازه و مدرنتر را جايگزين نگاه سنتی و قديمی موجود در ادبيات كرد. علاوه بر اين نيما از توانمندیهای زبان بيشتر استفاده كرد و زبان شعر را غنیتر كرد.
او اظهار كرد: در ادبيات امروز ما متأسفانه افرادی هم هستند كه در قالبهای نو از واژههای بسيار خاص قديمی و زبان كهن استفاده میكنند كه با زبان امروز و مخاطب امروز كاملا بيگانه است و نمیتواند با مخاطب ارتباط برقرار كند. به عبارت كاملتر نوآوری بايد هم در زبان و هم در قالب شعر آيينی صورت گيرد.
نويسنده كتاب «زبان معيار در ادب فارسی» تصريح كرد: زبانی كه ناتوان از ارتباط برقرار كردن با جامعه است چه بخواهد و چه نخواهد خودبهخود حذف می شود.
ادبياتضرورتیاستكهازآنغفلتشدهاست
به عبارت ديگر ادبيات ضرورتی است كه از آن غفلت شده است و لازم است با نگاهی جديد و نوآور به سروقت ادبيات به ويژه ادبيات آيينی برويم
اين نويسنده و منتقد ادبی افزود: نمیتوان ادبيات را جدای از تمام جريانات بروز كشور دانست. هماكنون ادبيات دانشگاهی صد سال عقب افتاده است به دليل اينكه خود را وارد يك سری محدودههای بسيار بسيار تنگ و از پيش تعيين شدهای كرده و حاضر نشده است پيله خود را باز كند و بيرون آيد.
اين منتقد ادبی ادامه داد: اگر عميقتر نگاه شود، خواهيم ديد كه ارتباط بين دانشگاه و جامعه در رشته ادبيات گسسته شده و ادبيات به صورت يك رشته محدود شده است و هيچ نوع تعاملی ميان جامعه و ادبيات وجود ندارد.
نويسنده كتاب «واجآرايی و تكرار در شعر خاقانی» گفت: ما جلوی نوآوری در ادبيات را گرفتيم و غافل شديم از اينكه ادبيات گسترهای بسيار كاربردی دارد. به عبارت ديگر ادبيات ضرورتی است كه از آن غفلت شده و لازم است با نگاهی جديد و نوآور به سروقت ادبيات به ويژه ادبيات آيينی برويم.
او شاخصههای نوآوری در قرآن را چنين ذكر كرد: تناسب بين واژهها و آهنگ كلمات با فضايی كه معنا را منتقل میكند مهمترين شاخصه ادبی قرآن است؛ چون ما وقتی كه میخواهيم شعری را نقد كنيم توجه داريم به فضايی كه شعر ايجاد كرده و آهنگ كلمات به كار رفته است. در آيات قرآن ما تناسب بين فضای واژهها و معنايی را كه میخواهند منتقل كنند به سر حد كمال مشاهده می كنيم و چينش كلمات قرآن به نحوی است كه تأثير میگذارد بر ذهن مخاطب و موجب تأثير بيشتر بر او میشود.
نويسنده كتاب «راهنمای موضوعی خيامشناسی» درباره علت استفاده از قالبهای كلاسيك برای شعرهای آيينی گفت: شاعرانی كه به سمت شعر آيينی روی آوردهاند، بيشتر شاعران كلاسيك بودند و در زمينه شعر كلاسيك بيشتر تبحر داشتند تا در زمينه شعرنو. شعرنو يك سری توانمندیهای بيشتری را لازم دارد؛ برخلاف باور عموم كه سرودن شعر نو را كار سادهای میداند.
حسامپور به افرادی كه میخواهند در زمينه ادبيات آيينی و شعر آيينی كار كنند توصيه كرد: سعی كنيد اگر از قالبهای گذشته استفاده میكنيد زبانی كه به كار میگيريد، زبان نو باشد. به عبارت ديگر زبان و تصويرهايی كه میسازيد مختص دنيای امروز باشد و تصويرهای گذشته را در شعر به صورت كليشهای تكرار نكنيد.
او در پايان گفت: مفهوم ايثار، شهادت و از خودگذشتگی مفاهيم مقدسی هستند اما زمانی كه ما میخواهيم به اين موضوعات بپردازيم بايد در نظر داشته باشيم كه توانمندیهای لازم را برای ارائه اين مفاهيم به زيباترين شكل كسب كنيم.