صمد چینیفروشان: تئاتر، علت وجودي خود را به فراموشي سپرده است
تاریخ ارسال : 1391/07/09
صمد چینی فروشان معتقد است گرچه آمار تعداد خانوادههاي مراجعه كننده به تالارهاي نمايشی کاهش یافته اما هنوز هم حضور گروههاي خانوادگي درسالنهاي تئاتر مشهود است.
صمد چيني فروشان؛ نویسنده، محقق و منتقد پیشکسوت تئاتر؛ به خبرنگار صحنه گفت: تئاتر در اواخر قرن سيزدهم از باب تقليد و خودنمايي درباريان وارد فرهنگ ايراني شد اما خيلي زود به ابزار قدرتمندي براي فرهنگسازي و گفتوگوي ميان روشنفكران با يكديگر از یک سو و با اقشار كمشمار مياني جامعه، از سوی دیگر تبديل شد.
چيني فروشان، با بیان اینکه توسعهي شهرنشيني و گسترش صنعت، عامل افزايش شمار طبقهي متوسط شد افزود: ميل به گفتوگوي درون فرهنگي و ميان فرهنگي از طريق هنرها و مهمترين آنها هنر تئاتر رفتهرفته، هنر نمایش را به يك ضرورت تبديل کرد. هنرستانها و دانشگاههای هنری تأسيس، تالارهاي تئاتر ساخته و داير شدند و تئاتر هر روز بيشتر و بيشتر به درون خانوادهها راه پيدا كرد.
وی پیروزی انقلاب اسلامی را جهشی در توسعهی تئاتر عنوان کرد و خاطرنشان کرد: با پيروزي انقلاب اسلامی؛ كه خود محصول گفتوگوي درون فرهنگي بود؛ تئاتر، بيش از پيش توسعه يافت و از هنري روشنفكري به هنري مردمي تبديل شد. در طول جنگ تحميلي، مساجد نيز همچون سنگرها، قرارگاهها و اردوگاهها، ميزبان گروههاي تئاتري شدند. حالا ديگر مخاطبان تئاتر، نه يك گروه خاص و تحصيل كرده كه عامهی مردم بودند. به همين دليل بود كه با پايان گرفتن جنگ تحميلي، نهادها و انجمنهاي متعددي براي حمايت ازتئاتر نهادهاي حوزه ي هنري، انجمن تئاتر مقاومت و... تأسيس شدند و به اين ترتيب، تئاتر براي نخستين بار درتاريخ يكصد سالهاش درميان خانوادههاي ايراني صاحب جايگاه شد. دراين ميان، صداو سيما نيز طي دههي اول بعد از جنگ تحميلي، با پخش تلهتئاترها و ضبط و پخش برنامههاي تالارهاي نمايش، نقش بسيارمؤثري در تعميق جايگاه تئاتر در ميان خانوادهها ايفا كرد.
چيني فروشان در مورد اينكه چرا اين روزها تئاتر در سبد خانوار ايراني جايگاهي ندارد تصریح کرد: تئاتر، علت وجودي خود يعني فراهم كردن عرصهي گفتوگوي درون فرهنگي را به فراموشي سپرد و این به معني ناديده انگاشته شدن يكي از سه ركن اصلي تئاتر در محاسبات ساختاري و توليدي آن بود و نيز به آن اضافه كنيد تغير سياستهاي مديران صداوسيما را كه رفتهرفته پخش طنزهاي تلويزيوني را به توليد و پخش تله تئاترها ترجيح دادند و درآمد حاصل از تبليغ مواد خوراكي را به تبليغ بدون درآمد محصولات اصيل فرهنگي نظير تئاترارجح دانستند.
این پژوهشگر تئاتر، ضمن تأیید کاهش آمار تعداد خانوادههاي مراجعه كننده به تالارهاي نمايش گفت: امروزه حضور گروههاي خانوادگي درسالنهاي تئاتر ما مشهود است، گرچه باید اذعان داشت که از تعدادشان کاسته شده. علت آن را علاوه بر مسائل پيش گفته، مسائل اقتصادي و كاهش درآمدهاي خانوادهها ميدانم. امروزه يك خانوادهي 4نفره براي ديدار از نمايشي، حداقل بايد 60 هزارتومان علاوه بر هزينههاي رفتوآمد و غيره هزينه كند و اين، با توجه به واقعيتهاي موجود جامعه، رقم كمي نيست. اگر خيلي خوشبينانه برخورد كنيم، هرخانوادهي هنوزعلاقمند به تئاتر، در طي يك فصل، شايد بتواند تنها يكبار چنين هزينهاي را متقبل شود.
صمد چینی فروشان راهکار برون رفت از این حالت و توسعهی تئاتر برای عموم خانوادهها را چنین دانست: فعال شدن صداو سيما در حوزهي توليد و پخش تله تئاتر، اختصاص يك شبكهي سراسري راديويي و تلويزيوني براي پخش مجدد بهترين آثارصحنهاي تهران و شهرستانها، حمايت جديتر مالي و معنوي از فعالين اين عرصه وبرنامهريزي براي فعالسازي بخش خصوصي در عرصهي تئاتر، تاسيس تالارهاي نمايشي زيبا و چشمگير- شبيه تئاترشهر- در بخشهاي مركزي و پررفت و آمد مناطق 22 گانهي تهران و مراكز استانها و شهرستانهای كشور، برگزاري تورهاي اجرايي در سراسر كشور در درجهي اول براي آثار برتر جشنوارههاي فجر و درمرحلهي دوم، براي تمامي آثار اجرا شده دراين جشنواره در استانهاي مختلف، و در مرحلهي سوم برگزاري تورهاي اجرايي براي همهي اجراهاي عمومي همهي استانها در سرتاسر كشور را اصلاح روند پيش گفته در مورد مسائل خاستگاهي تئاتر ميدانم.